Skip to content

ન્યૂ જર્સીનો ઊર્મિલ પારસી કવિ – વિરાફ કાપડિયા

મે 29, 2016

Viraf Kapadia Ramesh P Poetry Award to V-2 

વિરાફ કાપડિયા                                               રામભાઇ ગઢવી અને મુરારી બાપુ સાથે વિરાફ ભાઇ

Poetry Award in Tampa-Niranjan Bhagat Announcing

નિરંજન ભગત “રમેશ પરેખ ઍવોર્ડ ” વિશે જાહેરાત કરતા

Poetry Award in Tampa-Niranjan Bhagat

નિરંજન ભગત પાસેથી “રમેશ પરેખ ઍવૉર્ડ” સ્વિકારતા વિરાફ ભાઇ

  

વિરાફ કાપડિયાઃ ટૂંક પરિચય

 

– કૃતિઓમાં કાવ્યો, વાર્તા, લેખો અગ્રગણ્ય સામયિકોમાં પ્રકાશિત; કાવ્યસંગ્રહ ‘આ કવિતા તેમને માટે’

– રમેશ પારેખ સાહિત્યિક પારિતોષિક 2010 માં પ્રાપ્ત.

– મધુસૂદન કાપડિયા લિખિત પુસ્તક ‘અમેરિકાવાસી સર્જકો’માં એમની રચનાઓ ઉપર મહત્ત્વનો સંપૂર્ણ લેખ.

– રચનાઓમાં ભારતીય સંસ્કૃતિ, પારસી કલ્ચર, અને અમેરિકન જીવનની સંયુક્ત અસર; અલગ ભાત પાડતાં વૈવિધ્યપૂર્ણ રજૂઆતવાળાં કાવ્યો

– ગુજરાતી, હિંદી, અંગ્રેજી/અમેરિકન ભાષા-સાહિત્યનો અભ્યાસ. ગમતી અંગ્રેજી કૃતિઓનાં રૂપાંતર/અનુવાદ

– મુંબઈમાં પારસી પરિવારમાં જન્મ, અમેરિકામાં ઇન્ડસ્ટ્રીઅલ એન્જિનિયરિંગમાં Master of Science કરીને સ્થાયી નિવાસ, વ્યવસાયે નિવૃત્ત ઇન્ફર્મેશન ટેક્નોલોજી કન્સલ્ટન્ટ.

સંપર્ક –vkapmail@yahoo.com

 

એમનાં થોડાંક કાવ્યો:

 

બચપની પરિચિત કવિતાઓ

 

ચાલતાં ચાલતાં કંઈ વધારે જ ચાલી ગયો,

ગામ-બહાર આવી ગયો.

ત્યાં ત્રિપથ-જૂથ પર વૃદ્ધિ પામેલા

મર્મર પરદાઓની પાલખી ઝુલાવતા

વીપિંગ વિલો વચ્ચે હસતું ઝરખ બેઠું હશે

એવી મનોમન રમત રમતો

૪૫ અંશનો વળાંક વળી ગયો.

 

યાદ આવી ગઈ આખેઆખી

શૈશવની નિશાળમાં શીખેલી

ન સાયાસ ક્યારેય કંઠસ્થ કરેલી

મનની ઊંડી તળેટીમાં વર્ષો લગી

કુંડળી  મારીને ગાઢ સૂતેલી

રિપ વેન વિઁકલ જેવી

વળી એક બીજી કવિતા.

 

અચાનક યાદીની ઝાડીમાં ઊછળતાં,

ચંચલ ઊડાઊડમાં, કૂદાકૂદમાં પડી જતાં

શૈશવે પરિશીલિત કાવ્યોનાં પતંગિયાં

આવે છે કદી

આયુષના ઉત્તરપ્રદેશનું ઉડ્ડયન કરીને,

પાંખો પર આબેહૂબ એ જ

આદ્ય અચંબાની નકશી ધરીને.

 

ખંડ ખંડ ઉડ્ડયન કરીને પધારતાં

મૉનાર્ક પતંગિયાં, સમ્રાટ પતંગિયાં, આવો.

પહેલાંની પરિચિત પેલી જાદુઈ ક્રીડા કરો

કલ્પના-પહાડની છાયામાં વાંકીચૂકી વિસ્તરેલી ખેતીમાં,

મારા મનની તળેટીમાં,

જ્યાં બીજાં કેટલાંય પતંગિયાં પણ

અસ્તવ્યસ્ત ઊડે આનંદની હેલીમાં.

સમગ્ર એ સંઘની હારોહાર

સુરધનુ પણ પાંખો પકડીને કરે વિહાર.

ને થોડી જ વાર, ભલેને બસ  થોડી જ વાર,

રંગો તમારા ભભકાદાર

ચેતવીને વર્જ્ય કરે

વાસ્તવનાં ચકલાંના ચંચુપ્રહાર.

 

(વીપિંગ વીલો − ભૂમિ સુધી નમતી ડાળીઓ શોભાવતું એક વૃક્ષ.  રિપ વેન વિંકલ − પ્રખ્યાત અમેરિકન વાર્તાનો નાયક જે દાયકાઓ સૂઈને ઊઠ્યા પછી જગતને આશ્ચર્યથી જોતો રહ્યો. મૉનાર્ક પતંગિયાં − પ્રતિવર્ષ 2000 માઇલ લાંબું માઇગ્રેશન કરતાં વિસ્મયકારી પતંગિયાં. એમના ચળકતા રંગો એ ભક્ષ તરીકે અરુચિકર હોવાની પક્ષીઓને ચેતવણી આપે છે.)

 

જર્સીની રાણી ને મન-મગન દેશના રાજાનાં લગન

(જર્સી સીટી રહેતા મિત્રને ઘેર લગ્નપ્રસંગ વખતે લખેલું હળવું ગીત)

 

એક હતી ભઈ રાણી તે તો જર્સીની ભઈ રાણી; એક હતા ભઈ રાજા તે મન-મગન દેશના રાજા;

ઓ સુલેમાન શરણૈવાળા, આવ અમારા આંગણમાં તું, જલ્દી જલ્દી વગાડ વાજાં !

એક દિવસ એ રાજાને બહુ લાગી ઠંડી,

રાજા બોલ્યા, “મારી પાસે નથી કોટ કે બંડી,

ઓ જર્સીની જરસીવાળી રાણી, શરદી

થાય મને, તું દઈ દે તારી જરસી જરીક જલદી. ”

રાણી બોલી મક્કમ વાણી, “મેરી જરસી નહીં દૂંગી.

કેવી વાત કરે રાજા, ક્યા બિન જરસી ઘૂમુંગી ?

તારી-મારી એક જ જરસી, આના હો તો આ જા ! ”

અને ત્યારથી જરસી જોડે દિલની ઉષ્મા-ખુશબૂ ઓઢે મગન દેશના રાજા, રે ભઈ લગન દેશના રાજા.

ઓ સુલેમાન શરણૈવાળા, આવ અમારા આંગણમાં તું, જલ્દી જલ્દી વગાડ વાજાં !

 

જીવન-કવિતા

 

આ ધોધ પડે તે જીવન જી,

ને નાદ અનહદ તે કવિતા રે.

આ ખગ ઊડ્યાં તે જીવન જી,

ને વિના શબદ તે કવિતા રે.

આ રેતનું રણ તે જીવન જી,

ત્યાં હરણ દોડતું, કવિતા રે.

આ અંક બિછાવ્યો, જીવન જી,

ત્યાં બાળ પોઢતું, કવિતા રે.

આ સાધુ ચલ્યો તે જીવન જી,

ભરી ભસ્મ અંગ તે કવિતા રે.

આ ઊતરે આરતી જીવનની,

ને બજત ઘંટ તે કવિતા રે.

આ ભુવન-માટલું જીવન જી,

ચુપ સમય ચૂએ તે કવિતા રે.

આ નજરું જુએ તે જીવન જી,

મારું ઉર ઊજવે તે કવિતા રે.

સાહિત્ય અને સંગીત પ્રેમી મીરાં મહેતા–પી. કે. દાવડા

April 15, 2016

Mira Mehta

કેલિફોર્નિયાના Bay Area માં રહેતા ભારતિયોએ બે વર્ષ પહેલા સાહિત્ય અને સંગીતની એક અભૂતપુર્વ પ્રેમી મહિલાને ભારે હૈયે વિદાય આપી. નામ હતું મીરાં મહેતા.

મીરાં બહેનનો જ્ન્મ ભાવનગરમાં ૧૨મી નવેમ્બર, ૧૯૪૧ ના થયેલો. પિતા બાલકૃષ્ણ ત્રિવેદી ન્યાયતંત્ર સાથે જોડાયલા હતા અને માતા શાંન્તિલાબહેન શિક્ષણક્ષેત્ર સાથે. પિતા આગળ જતાં ગુજરાત હાઈકોર્ટના ચીફ જસ્ટીસ બનેલા અને માતા શાળાના પ્રિન્સીપાલ.

મીરાંબહને ભારતમાં Sociology માં M.A. કર્યા બાદ Law College માંથી LLB ની ડીગ્રી મેળવેલી. Sociology ના અભ્યાસ દરમ્યાન એક સો થી વધારે વિધવાઓના જીવનનો ગહન અભ્યાસ કરી અને એમના જીવનમાં સુધાર લાવવાનું લક્ષ્ય બનાવ્યું હતું. LLB ના અભ્યાસ બાદ રીઢા ગુનેગારો સાથે કામ કરી, એમને સમાજની મુખ્ય ધારામાં પાછા કેમ વાળવા એ દિશામાં કામ કર્યું હતું.

૧૯૭૦ માં અમેરિકા સ્થિત સિવિલ એંજીનીઅર મહેન્દ્ર મહેતા સાથે એમના લગ્ન થયા. મીરાંબહેન લગ્ન કરી અમેરિકાના કેલિફોર્નિયા રાજ્યના સાન ફ્રાંસિસ્કો શહેરમાં આવ્યા. ૧૯૭૧ માં એમની પુત્રી કલાનો જન્મ થયો, ત્યારે એમને કદાચ કલ્પના નહિં હોય કે એમને આંગણે જીવનભર અનેક કલાઓનો ઉછેર થવાનો છે. મીરાંબહેનના સદનશીબે મહેન્દ્રભાઈ પણ સાહિત્ય અને સંગીતના ચાહક નીકળ્યા, એટલે મીરાંબહેનના શોખ અને શક્તિ બેવડાઈ ગયા. આમ તો મીરાંબહેનનો સાહિત્યપ્રેમ કોલેજ કાળથી વિકસિત હતો. ગુજરાતિ સાહિત્ય પરિષદના જ્ઞાનસત્રમાં તેઓ અચૂક હાજર રહેતા. માત્ર ૧૯ વર્ષની ઉમરે એમણે એક નવલકથા “કલા-પ્રણય” લખી અને આ નવલકથાને નવોદિત લેખકોની સ્પર્ધામાં ત્રીજું ઈનામ મળેલું.

કલા એક વર્ષની થઈ ત્યારે મીરાંબહેનને અહીંના ન્યાય ખાતામાં પ્રોબેશન અધિકારી તરીકે નોકરી મળી. પુત્રીનો ઉછેર અને નોકરીની બેવડી જવાબદારીમાં સહાયરૂપ થવા, મીરાંબહેનના માતા-પિતા અમેરિકા આવ્યા, અને ત્યારબાદ અમેરિકામાં જ સ્થાયી થયા.

દસેક વર્ષ ન્યાયખાતામાં કામ કરી મીરાંબહેનને કંઈક વધરે કરવાની ઈચ્છા થઈ. એમણે ૧૯૮૪ માં California Bar ની અઘરી ગણાતી પરિક્ષા માટે અભ્યાસ કરી, એમાં સફળતા મેળવી. ત્યારબાદ એમણે કેલિફોર્નિયાની કોર્ટસમાં એડવોકેટ તરીકે પ્રેકટીસ શરૂ કરી. એમણે કુટુંબને લગતી કાનુની બાબતો, જેવી કે વીલ, ટ્રસ્ટ, પ્રોપર્ટીના વિવાદો, છૂટાછેડા અને બાળકોના હક્કોના રક્ષણ જેવા વિષયોમાં ધ્યાન કેંદ્રિત કર્યું. એ સમયે આ વિસ્તારમાં માત્ર બે કે ત્રણ સ્ત્રીઓ જ વકીલ તરીકે પ્રેકટીસ કરતી હતી. મીરાંબહેનનું ધ્યેય ખાસ કરીને સ્ત્રીઓને મદદરૂપ થવાનો હતો એટલે એમણે ઘણી બહેનોને પોતાના ખર્ચે એમના હક્ક અપાવેલા.

આ સમય દરમ્યાન એમની સામાજીક પ્રવૃતિઓ ઉત્તરોતર વધતી રહી અને એમનું ઘર Bay Area નું સંસ્કૃતિધામ બની રહ્યું. બહારગામથી કે ભારતથી કોઈ કલાકાર આવે તો એમને ઘરે રોકાતા, એમને રહેવાની ખાવા-પીવાની સગવડ ઉપરાંત એમના કાર્યક્ર્મો યોજવા, એમને શહેર અને આસપાસના જોવા લાયક સ્થળોએ લઈજવામાં આ મહેતા દંપતીને આનંદનો અનુભવ થતો.

૧૯૮૯ માં મહેન્દ્રભાઈને સેક્રેમેન્ટો અને ત્યારબાદ સાન ડિયેગો રહેવું પડેલું. ત્યાં પણ મીરાંબહેનની નાનીમોટી મહેફીલો સજતી, અને સાહિત્ય, સંગીત અને નૃત્યકલા પાંગરતી. ૨૦૦૬ માં Bay Area માં પાછા ફર્યા, અને ત્યાર બાદ જીવનના અંત સુધી મીરાંબહેને પાછું વળીને જોયાવગર કલા અને સંગીતમાં ઓતપ્રોત રહ્યા. એમનું ઘર Bay Area માં આવનારા કલાકારોનું સરનામું બની ગયું. કોઈપણ ભારતીય કલાકારને Bay Area માં પોતાની કલા ઉજાગર કરવી હોય તો મીરાંબહેનના ઘરના દરવાજા ખુલ્લા હતા. કેટલીયેવાર એમણે સાહિત્ય અને સંગીતના રસિયાઓને પોતાને ઘરે એકઠા કરી મહેફીલો જમાવેલી, કોઈપણ જાતના ખાસ કારણ કે પ્રસંગની આડ વગર.

મહેતા દંપતીએ આગેવાની લઈ, ૨૦૦ થી વધારે જાહેર જનતા માટેના કાર્યક્ર્મ યોજી, વક્તાઓ, કવિઓ, નૃત્યકારો અને સંગીતકારોને પોતાની કલા પ્રદર્શિત કરવાની સગવડ કરી આપેલી. આવા કાર્યક્રમોમાં ઉસ્તાદ અલી અકબર ખાં, પંડિત રવિશંકર, પંડિત નિખીલ બેનર્જી, ઉસ્તાદ ઝાકીરહુસેન, પંડિત સ્વપ્ન ચૌધરી અને પંડિત હરિપ્રસાદ ચોરસિયા જેવી મહાન હસ્તીઓ પણ સામીલ હતી. ગુજરાતી ગાયકો અને સંગીતકારોમાં પુરૂષોત્તમ ઉપાધ્યાય, રાસબિહારી અને વિભા દેસાઈ, અમર ભટ્ટ અને અન્ય ઘણાં લોકો સામીલ હતા. સાહિત્યકારોમાં ઉમાશંકર જોષી, મનુભાઈ પંચોલી, નિરંજન ભગત અને સુરેશ દલાલ અને બીજા અનેક લોકો શામીલ હતા.

૫ મી એપ્રીલ, ૨૦૧૪ ના મીરાંબેનના સ્વર્ગવાસના સમાચારથી Bay Area ના કલારસિકોમાં સોપો પડી ગયો. એમનું આતિથ્ય માણી ચૂકેલા કે એમની મદદથી કલાજગતમાં પા પા પગલી માંડેલા જ નહિં, પણ સમગ્ર ભારતીય સમાજના લોકો સ્તબ્ધ થઈ ગયા. એમની મહેમાનગતિ પામી ચૂકેલા અનેક કલાકારો અને સાહિત્ય અને સંગીતના પ્રેમીઓએ એમને ભારહૈયે વિદાય આપી. જે હાજર ન રહી શક્યા, એવા કલાકારોએ હ્રદયપૂર્વક સંદેશા મોકલ્યા.

ઉસ્તાદ ઝાકીર હુસેન અને એમની પત્ની એન્ટોનીયાએ સંદેશામાં લખ્યું, “ મારા કાર્યક્રમમાં મીરાંજીનો હસતો ચહેરો જોવાનો લહાવો હતો, હવે એની ખોટ સાલસે. હું, મારી પત્ની અને અમારૂં આખું કુટુંબ શોકાતૂર છે અને તમારી સાથ હમદર્દી દર્શાવે છે.”

કવિ શ્રી અનિલ જોષીએ શોક સંદેશામાં જણાવ્યું, “ યાદો તો માત્ર આપણે જેને ચાહીએ છીએ એમની સાથે આપણે શું હતા એ જ કહી શકે છે, પણ આપણે એકલા શું હશું, એ જાણવામાં મદદરૂપ થઈ શકે નહિં. જે આજે હૈયાત નથી, એમના પડઘા આપણા વિચારોમાં પડે છે અને આપણા વર્તનમાં વણાઈ જાય છે.”

શ્રી પુરૂષોત્તમ ઉપાધ્યાયે લખ્યું “કલાની દુનિયામાં મીરાંબહેનનો ફાળો ક્યારેય નહિં ભૂલાય. એમનો કલાકારો, સંગીત અને સાહિત્ય પ્રત્યેનો ઉત્સાહ અજોડ હતો.”

શ્રીમતિ વિભા દેસાઈએ મકરંદ દવેના શબ્દો ટાંકતાં લખ્યું છે,

“અમે તો જઈશું અહીંથી, પણ અમે ઉડાડ્યો ગુલાલ રહેશે,

ખબર નથી શું કરી ગયા, પણ કરી ગયા તે કમાલ રહેશે.”

શ્રી અરવિંદ કનસલે લખ્યું છે,

“ ચંદ લોગ દુનિયા મેં યું મિલતે હૈ,

દિલમેં જગહ કર લેતે હૈ,

ઈસ જહાંસે કૂચ કરકે ભી,

દિલમેં બસર કરતે.”

હ્રદયમાંથી નીકળેલી આવી તો અનેક શ્રધ્ધાંજલી મીરાં બહેનને અર્પણ થઈ હતી.

 

 

 

 

રઘુવીર ચૌધરી

January 13, 2016

raghuvir chaudhari

માનવજીવનની અસલિયતના ઉપાસક – સર્જક છે શ્રી રઘુવીર ચૌધરી. એમને મન સર્જવું એટલે પણ જીવવું – સચ્ચાઈથી, સુંદરતાથી અને શ્રેયોભાવનાથી. પ્રત્યક્ષ જીવનની વચ્ચે રહીને રઘુવીર ચૌધરીએ શબ્દની અને એ દ્વારા સમાજની સેવા કરવાનો ઉપક્રમ જાળવ્યો છે.

બાપુપુરા (તા. માણસા, જિ. ગાંધીનગર)ના વતની રઘુવીર ચૌધરી કુટુંબીજનોના વહાલ અને પ્રકૃતિનું સૌંદર્ય પામતાં પામતાં જીવન પ્રત્યે વિઘેયક દૃષ્ટિ કેળવતા રહ્યા. હિન્દી ભાષાના એક તેજસ્વી વિદ્યાર્થી અને આદરપાત્ર અધ્યાપક તરીકે યશ પામ્યા અને કિશોર વયથી જ ગ્રામસેવા તથા પ્રૌઢશિક્ષણની પ્રવૃત્તિઓ આરંભી.

રઘુવીર ચૌધરીનો પ્રથમ પ્રેમ કવિતા જે ગદ્યમાં પણ સુપેરે પ્રગટી રહે છે. 1965માં પ્રકાશિત થયેલી અમૃતા ત્યારે પણ સાહિત્ય જગતની અપૂર્વ ઘટના ગણાઈ હતી. પ્રેમનો – સહઅસ્તિત્વનો અર્થ સમજવા, પારંપારિક મૂલ્યોને બાજુએ રાખી નીકળેલાં આ નવલકથાના મુખ્ય પાત્રો અમૃતા, ઉદયન અને અનિકેત સામે અસ્તિત્વ એટલે શું એ જ મુખ્ય પ્રશ્ન બની રહે છે. હિન્દી ભાષામાં પણ પાઠ્યપુસ્તક બનેલી આ નવલકથાની ગુજરાતી ભાષામાં અગિયાર આવૃત્તિઓ થઈ ચૂકી છે.

2013માં સાહિત્ય અકાદેમી, દિલ્હી દ્વારા સાહિત્ય ક્ષેત્રના સર્વોચ્ચ સન્માન સમી – ફેલોશીપ માટે પસંદગી પામેલા ડૉ. રઘુવીર ચૌધરી વાસ્તવ અને ભાવનાનો, ચિંતન અને લાગણીનો, સત્ય અને સૌંદર્યનો અનન્ય સમન્વય – યોગ કરી શક્યા છે. કાવ્ય, નવલકથા, નવલિકા, નિબંધ, નાટક, વિવેચન, ચિંતન, પ્રવાસ વર્ણન, રેખાચિત્ર, સંપાદન વગેરે મળીને દોઢસો પુસ્તકો દ્વારા સાહિત્ય-સર્જનના તમામ સ્વરૂપોનું સુપેરે ખેડાણ કરનાર રઘુવીર ચૌધરી રાષ્ટ્રીય સ્તરે પોંખાયેલા સર્જક છે.

સાહિત્ય અકાદેમી, દિલ્હીનો પુરસ્કાર, દર્શક એવોર્ડ, ઉત્તર પ્રદેશ તરફથી સૌહાર્દ પુરસ્કાર, હિન્દી સાહિત્ય અકાદમી તથા ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા ગૌરવ પુરસ્કાર, ક. મા. મુનશી એવોર્ડ, રણજીતરામ સુવર્ણચંદ્રક, કુમાર ચંદ્રક, ઉમા-સ્નેહરશ્મિ પારિતોષિક વગેરે અનેક પુરસ્કારોથી નવાજિત રઘુવીર ચૌધરી સવિશેષ આનંદ અને સંતોષ અનુભવે છે. પોતાના ગામ બાપુપુરાના ખેતરોમાં કામ કરીને ભૂસત્ત્વ પ્રત્યે લગાવ અનુભવતા આ સર્જક ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ, દર્શક ફાઉન્ડેશન, ગ્રામભારતી, લોકભારતી, મોતીભાઈ ચૌધરી ફાઉન્ડેશન, આદ્યકવિ નરસિંહ મહેતા સાહિત્ય નિધિ ટ્રસ્ટ જેવી શૈક્ષણિક – સામાજિક સંસ્થાઓના ટ્રસ્ટીપદે કાર્યરત છે. તો ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદનું ભવન રઘુવીર ચૌધરીના અથાગ પ્રયત્નોના ફળસ્વરૂપ છે. એક મૂઠી ઊંચેરા સર્જક રઘુવીર ચૌધરીની સાહિત્ય શિક્ષણ અને સમાજ પરત્વેની કાર્યનિષ્ઠા અપ્રતિમ છે.

રઘુવીર ચૌધરીનું લેખન-સર્જન

નવલકથા

પૂર્વરાગ 1964, 2005
પરસ્પર 1964, 2005
પ્રેમઅંશ 1964, 2005
અમૃતા 1965, 2003.. 2010
આવરણ 1966
એકલવ્ય 1967
તેડાગર 1968, 1999
સખીઓ 1970
વેણુ વત્સલા 1972, 2008
ઉપરવાસ 1975, 2001
સહવાસ 1975, 2001
અંતરવાસ 1975, 2001
ઉપરવાસ, સહવાસ અને અંતરવાસનો સેટ 1975, 2001
લાગણી 1976, 2002
શ્રાવણ રાતે 1977
રુદ્રમહાલયની કર્પૂરમંજરી 1978, 2003
કંડકટર 1978
પંચપુરાણ 1981
બાકી જીંદગી 1982
વચલું ફળિયું 1983, 2013
ગોકુળ 1986, 2002
મથુરા 1986, 2002
દ્વારકા 1986, 2002
ગોકુળ, મથુરા, અને ગોકુળનો સેટ 1986, 2002
મનોરથ 1986
ઇચ્છાવર 1987, 2013
અંતર 1988, 2013
લાવણ્ય 1989
શ્યામ-સુહાગી 1989, 2008
જે ઘર નાર સુલક્ષણા 1990, 2004
સુખે સૂવે સંસારમાં 2004
સાથીસંગાથી 1990, 2008
કલ્પલતા 1992, 2008
બે કાંઠા વચ્ચે 1997, 2008
કાચા સૂતરને તાંતણે 1995
સોમતીર્થ 1996, 2009
ઉત્તર 1997
એક સાચું આસુ 2000
મુદ્દલ વિનાનું વ્યાજ 2003
સમજયા વિના છુટા પડવું 2003
ક્યાં છે અર્જુન 2004
ઘરમાં ગામ 2004
શાણા સંતાન 2004
એક રૂપકથા 2006
એક ડગ આગળ બે ડગ પાછળ 2008

ટૂંકી વાર્તા

આકસ્મિક સ્પર્શ 1966
ગેરસમજ 1968, 1983
નંદીઘર 1977
રઘુવીર ચૌધરીની શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ 1986
અતિથિગૃહ 1988
દશ નારી ચરિત 2000
વિરહિણી ગણિકા 2000
મંદિરની પછીતે 2001
જિંદગી જુગાર છે? 2005
પ્રાણપ્રતિષ્ઠા 2005
દૂરથી સાથે 2011

કાવ્યસંગ્રહ

ઘરાધામ 2013
બચાવનામું 2011
તમસા 1964, 1997
વહેતા વૃક્ષ પવનમાં 1984
દિવાળીથી દેવદિવાળી 1986
ફૂટપાથ અને શેઢો 1997
પાદરનાં પંખી 2007
નાટક
અશોકવન અને ઝુલતા મિનારા 1970
સિકંદર સાની 1979
નજીક 1986
એકાંકી
ડિમલાઈટ 1973
ત્રીજોપુરુષ 1982

રેખાચિત્ર

સહરાની ભવ્યતા 1980, 2007
તિલક કરે રઘુવીર ભાગ – 1 1998
તિલક કરે રઘુવીર ભાગ – 2 1998

સંસ્કૃતિ અને ધર્મચિંતન

વચનામૃત અને કથામૃત 1986
જેને હૈયે અક્ષરધામ 1995
ધર્મવિવેક 2000
ભારતીય સંસ્કૃતિ આજના સંદર્ભમાં 2013
માનસથી લોકમાનસ 2008, 2011

નિબંધ

ભૃગુલાંછન 1999
પુર્નવિચાર 1999, 2008
મુદ્દાની વાત 2000
ઊંઘ અને ઉપવાસ 1999
વાડમાં વસંત 2005
પ્રેમ અને કામ 2007

પ્રવાસ

બારીમાંથી બ્રિટન 1984
તીર્થભૂમિ ગુજરાત 1998, 2011
ચીન ભણી 2003
અમેરિકા વિશે 2005

વિવેચન

ગુજરાતી નવલકથા (રાઘેશ્યામ શર્મા સાથે) 1972
અદ્યતન કવિતા 1976
વાર્તાવિશેષ 1976
મુક્તાનંદની અક્ષરઆરાધના 1980
દર્શકના દેશમાં 1980, 1999
જ્યંતિ દલાલ 1981
પન્નાલાલ પટેલ 1990

સંપાદન

વિશ્વનાથ ભટ્ટ રચિત પારિભાષિક કોશ 1968, 86
જ્યંતિ દલાલનાં પ્રતિનિધિ એકાંકીઓ (અન્ય સાથે) 1971
મેઘાણીની શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ (અન્ય સાથે) 1972
નરસિંહ મહેતા : આસ્વાદ અને સ્વાધ્યાય (પ્રતિભા દવે સાથે) 1983
સગાઈ : પેટલીકર શબ્દ અને કાર્ય (રમેશ ર. દવે સાથે) 1985
શિવકુમાર જોશીની શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ 1985
જગભેરુ જ્યંતિ દલાલ અધ્યયનગ્રંથ (અન્ય સાથે) 1986
સ્વામિનારાયણ સંત સાહિત્ય 1986
મેહુલો ગાજે ને માધવ નાચે (ઉમાશંકર જોશી સાથે) 1987
મોહનલાલ પટેલની શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ 1988
શિવકુમાર જોશી વ્યક્તિ અને વાઙમય (અન્ય સાથે) 1989
યુગદૃષ્ટા ઉમાશંકર (અન્ય સાથે) 1995
પન્નાલાલનું પ્રદાન (રમેશ ર. દવે સાથે) 1995
સ્વામી આનંદ અધ્યયન ગ્રંથ (રમેશ ર. દવે સાથે) 1995
ભોળાભાઈ પટેલ : સર્જક અને વિવેચક (અન્ય સાથે) 1995
ઉત્તર ગુજરાતનું અનોખું મોતી 1998
ગૂર્જર સાહિત્યશ્રેણી : સ્વાતંત્ર્યોત્તર ગુજરાતી નવલિકા ભાગ 1-2 1999
ગૂર્જર સાહિત્યશ્રેણી : નારીચેતનાની નવલિકાઓ (સુનીતા ચૌધરી સાથે) 1999
ગૂર્જર સાહિત્યશ્રેણી :ગ્રામચેતનાની નવલિકાઓ (રમેશ ર. દવે સાથે) 1999
ગૂર્જર સાહિત્યશ્રેણી : એકાંકી સંચય (સતીશ વ્યાસ સાથે) 1999
ગૂર્જર સાહિત્યશ્રેણી : અદ્યતમ એકાંકી સંચય (સતીશ વ્યાસ સાથે) 1999
ગૂર્જર સાહિત્યશ્રેણી : પ્રહસન સંચય (રતિલાલ બોરીસાગર સાથે) 1999
ગૂર્જર સાહિત્યશ્રેણી : અદ્યતન પ્રહસન સંચય (રતિલાલ બોરીસાગર સાથે) 1999
સનશાઈન 1999
નોખા મહાજન 2000
રાવજી પટેલનાં કાવ્યો 2002
વીસમી સદીનું ગુજરાતી નારીલેખન (અનિલા દલાલ સાથે) 2005
મોહનલાલ પટેલ : સર્જન વિશેષ (પ્રસાદ બ્રહ્મભટ્ટ સાથે) 2005
સંસ્કૃતિ સંદર્ભ 2006

અનુવાદ

ચિદમ્બરા સંચયન (ભોળાભાઈ પટેલ સાથે) 1968
કન્નડ સાહિત્યના ઇતિહાસની રૂપરેખા 1977

Newspaper Links:

–     http://timesofindia.indiatimes.com/india/Gujarati-writer-Raghuveer-Chaudhari-given-Jnanpith-Award-for-2015/articleshow/50370956.cms

–     http://www.dnaindia.com/india/report-gujarati-litterateur-raghuveer-chaudhary-honoured-with-51st-jnanpith-award-2160554

 

 

વિખ્યાત લેખક અને જાણીતા વૈદ્યરાજ લાભશંકર ઠાકર-રમેશ તન્ના

January 6, 2016

Ramesh Tanna's photo.

14મી જાન્યુઆરી, 1935ના રોજ પાટડીમાં જન્મેલા વિખ્યાત લેખક અને જાણીતા વૈદ્યરાજ લાભશંકર ઠાકરનું છઠ્ઠી જાન્યુઆરી, 2016ના રોજ અમદાવાદમાં નિધન થયું. (આ 14મી જાન્યુઆરીના રોજ તેઓ 83મા વર્ષમાં પ્રવેશ કરવાના હતા.)
લાઠા તરીકે જાણીતા લાભશંકર ઠાકર ગુજરાતી ભાષાના બળુકા, આગવો મિજાજ ધરાવતા ગદ્યના લેખક હતા. તેમનો પોતાનો મિજાજ અને તેમના સાહિત્યનો મિજાજ પરંપરાગત નહોતા. તેમણે ભાષાને ખૂબ નજીકથી તરાસી હતી, તપાસી હતી. ઘણાં વર્ષોથી તેમનું હૃદય માંડ 20 ટકા જ કામ કરતું હતું. તેમના સહકર્મી અને મિત્ર ઋતુરાજ રાઠોડ પાસેથી અવાર-નવાર તેમના ખબરઅંતર જાણવા મળતા. ઋતુરાજ માટે તો આ બીજો ઘા છે. હમણાં જ થોડા દિવસ પહેલા તેમણે અણધારી રીતે પોતાના પિતા (માનવેન્દ્ર રાઠોડ)ને ગૂમાવ્યા અને હવે ખૂબ નજીકના બીજા વડીલની વિદાય.
લાઠાદાદાએ શબ્દ અને શબ્દપ્રવૃત્તિ બંને દ્વારા ગુજરાતી સાહિત્ય-નાટ્ય-કવિતાને વળાંક આપવાનુ કામ કર્યુ. તેમને પરંપરાઓ સામે ચીડ હતી. ઘરેડ અને ચીલાના તેઓ માણસ કે સર્જક જ નહોતા. નાટકમાં તેમણે વ્યાપક અને ગહન કામ કર્યું. તેમના લખેલા નાટકો ભણવાની અને જોવાની પણ તક મળી છે. કળજેલાં નાટક તો આજે પણ યાદ આવે છે. બાપા વિશે પુસ્તક ઘણા લોકો સમજવા માટે વધુ વાર વાંચે તો મારા જેવા માણવા માટે વારંવાર વાંચે.
રણજીતરામ સુવર્ણચંદ્રક તેમણે સ્વીકારવાની ના પાડી હતી. વિનોદ ભટ્ટના આગ્રહથી છેવટે સ્વીકાર્યો. અમદાવાદના ઠાકોરભાઈ દેસાઈ હોલમાં તેનો સમારંભ હતો. એ વખતે રઘુવીર ચૌધરીએ પ્રાસંગિક પ્રવચનમાં કહ્યું હતું કે તેમણે આ એવોર્ડ નહોતો સ્વીકાર્યો ત્યારે મને નવાઈ નહોતી લાગી અને આજે એ સ્વીકારી રહ્યા છે ત્યારે પણ મને આશ્ચર્ય નથી થતું. એ વખતે લાઠા દાદાએ કહેલું કે મેં એવોર્ડ ન સ્વીકાર્યો તેથી એક મૂલ્ય ઊભું થયું, આજે એવોર્ડ સ્વીકારીને એ મૂલ્યને પણ હું તોડી રહ્યો છું.
મને યાદ છે કે એ વખતે પોતાના અભ્યાસી વ્યાખ્યાનમાં તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે, ઈનામો અને સજા આ બે બાબતો માનવજાતના વિકાસ માટે ઘાતક છે. તે બંને પ્રથા બંધ કરવી જોઈએ.
‘રે મઠ’ની પ્રવૃત્તિ હોય કે ‘આકંઠ સાબરમતી’ની હલચલ હોય. લાઠાદાદા પોતાની ટીમ સાથે સતત સક્રિય હોય. આદિલ મનસૂરી, મનહર મોદી, ચીનુ મોદી, મધુ રાય, ઈન્દુ પુવાર, સુભાષ શાહ વગેરે સાથે મળીને તેમણે કરેલાં તોફાનો ગુજરાતી સાહિત્યનું એક રસપ્રદ અને મહત્વનું પ્રકરણ છે.
તેઓ સિદ્ધહસ્ત લેખક-કવિ હતા તે રીતે જ નિષ્ણાત વૈદ્યરાજ હતા. તેમણે અનેક લોકોને સાજા કર્યા, નવજીવન આપ્યું, પરંતુ પોતાના સ્વભાવગત સળવળવાટને કારણે તેમણે શરીરને વૈદ્યરાજ જે રીતે સાચવે તે રીતે ન સાચવ્યું. જેમ સાહિત્યમાં પ્રયોગ કરતા તેમ ખાણી-પીણીમાં પણ પ્રયોગ કરતા.
લાઠાદાદાનું બાળસાહિત્ય પણ બળવાળું. મેં એમની અનેક વાર્તાઓ વારંવાર વાંચી છે અને બાળકોને કહી છે. અત્યારે શિયાળો ચાલી રહ્યો છે, ત્યારે મને શિયાળાના તડકાનાં પાપડની વાર્તા યાદ આવે છે.
આવા લાઠાદાદાની વિદાય ગુજરાતી સાહિત્ય માટે વસમી છે. મારા અને અનિતાના તેઓ વડીલ હતા. અમે અનેક વખત તેમને મળવા જતાં.
હું ગુજરાત ટાઈમ્સમાં સંપાદક હતો ત્યારે થોડો સમય તેમની પાસે કોલમ પણ લખાવી હતી. એ વખતે તેમની સાથે વાતો કરવાની ખૂબ મજા આવતી. તેમનો સ્પષ્ટ ઉચ્ચાર સાથેનો મીઠો અવાજ વારંવાર સાંભળવો ગમતો. તેઓ શબ્દોની પસંદગી એવી સરસ કરતા કે તેમાંથી આપણને આપોઆપ શીખવાનું મળી જતું.
મિત્ર અને વૈદ્યરાજ ઋતુરાજ રાઠોડનાં પુસ્તકોનું પ્રકાશન કર્યું ત્યારે તેનું લોકાર્પણ અમે લાઠાદાદા પાસે કરાવ્યું હતું. ખૂબ પ્રેમથી આવ્યા હતા અને છેક સુધી રોકાયા પણ હતા.
લાઠાદાદાનું એક જાણીતું પુસ્તક છેઃ ‘ટોળાં, અવાજ અને ઘોંઘાટ’.
કોઈને થશે કે લાઠાદાદની વિદાય વખતે ગુજરાતી સાહિત્યમાં ટોળાં વધી રહ્યા છે, સાહિત્યનો અવાજ વક્તાઓના અવાજમાં દબાઈ રહ્યો છે અને આધુનિકતાનો ઘોંઘાટ એટલો વધી રહ્યો છે કે તેમાં સાહિત્યનો શબ્દ સાંભળવાનો કોઈને સમય નથી.
લાઠાદાદાને શબ્દાંજલિ.

Ramesh Tanna's photo.  Ramesh Tanna's photo.

મળવા જેવા માણસ – દીપક ધોળકિયા

December 25, 2015

ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય

dipak_dholakia_1

         દીપકભાઈનો જન્મ ૧૯૪૮માં કચ્છ જિલ્લાના ભુજ શહેરમાં થયેલો. ૧૯૫૦ માં જ્યારે એ માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે એમના દાદા શ્રી ગુલાબશંકર અમૃતલાલ ધોળકિયા ભારતની બંધારણ સભાના સભ્ય હતા, અને ૧૯૫૨ માં ભારતની પહેલી લોકસભામાં તેઓ કચ્છના પ્રતિનિધિ તરીકે ચૂંટાયેલા. ફરી પાછા ૧૯૬૨માં ગુજરાત વિધાનસભામાં ભુજના પ્રતિનિધિ તરીકે ચૂંટાયલા. દીપકભાઈના પિતા ભાઇકાકા દસમા ધોરણ સુધી ભણેલા હતા. એમના બા માત્ર લખી-વાંચી શક્તા, અને છતાં પણ એમનો વાંચનનો શોખ એટલો જબરો હતો કે લાયબ્રેરીમાંથી રોજ એક પુસ્તક મંગાવીને પુરૂં કરતા. આટલું મોટું રાજદ્વારી Background ધરાવતા હોવા છતાં એ એક મધ્યમ વર્ગી કુટુંબ હતું.

           દીપકભાઈનો પ્રાથમિક શાળાનો અભ્યાસ ભુજની ઘર નજીકની સરકારી શાળામાં થયો. એ સમયના રિવાજ અનુસાર, શાળામાં દાખલ થયા ત્યારે નાળિયેર અને પાવલી (ચાર આના) લઈ ગયેલા અને શિક્ષકાના પગપાસે મૂકી શિક્ષિકાને પગે પડેલા. શિક્ષકો પ્રત્યેનો આવો આદરભાવ દીપકભાઈએ જીવનભર જાળવી રાખ્યો. પાંચમા થી સાતમા ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ એમણે મહારાણી શ્રીગંગાબાસાહેબ મિડલ…

View original post 778 more words

“શિકાગો આર્ટ સર્કલ”-નાં કવિ ડૉ દંપતિ અશરફ્ભાઇ ડબાવાલા અને મધુમતીબેન મહેતા

September 10, 2015

 

 

 

 

 

અશરફભાઇ અને મધુમતિબેન હ્યુસ્ટન ૨૦૧૧માં આવ્યા ત્યારનો આ લેખ લખવાનો હતો પણ તેનો યોગ હાલ શીકાગો જવાનું થયું ત્યારે આવ્યો. સમયની મારા મારી તો આમેય ડોક્ટર દંપતિને હોય જ પણ મારા ફોન નો તરત પ્રત્યુત્તર પણ આવ્યો અને બીજે દિવસે “ગે લોર્ડ રેસ્ટોરંટ”મા મળવાનું ભાવભર્યુ આમંત્રણ પણ મળી ગયુ. સામાન્ય રીતે રેણુ મારી સાથે આવે ત્યારે શાંત શ્રોતા નો પાઠ ભજવતી અને મેં પહેલો પ્રશ્ન પુછ્યો કે  આપ આપના વ્યવસાયમાં આટલા વ્યસ્ત હો છતા કાવ્ય સર્જનમાં સમય કેવી રીતે કાઢી શકો છો? અને રેણુનો રસ જાગી ગયો..

ડો અશરફભાઇ બોલ્યા એવું કહેવાય છે કે “જે કવિતાને ચાળે ચઢ્યો તે કવિતા ન કરે ત્યાં સુધી તેને ચેન ના પડે પછીને ભલેને તે ડોક્ટર હોય કે (મારી સામે જોઇને હસતા બોલ્યા) શેર બ્રોકર”.અને અમે બધ્ધા હસી પડ્યા. મેં મધુમતિબેન ને પ્રશ્ન પુછ્યો કે “તમારા લગ્ન પહેલાનાં સંઘર્ષ  લગ્ન કર્યાની  ઘટના આમ તો સર્વ વિદિત છે પણ તમારે મોઢે તે કહો..”

” અશરફનું કુટૂંબ આમેય રાજવી કુટુંબ એટલે તેત્ને ત્યાં તો કોઇ વિરોધ નહોંતો.. મારા બાપુજીને સમાજની ધાસ્તી લાગે પણ એક દિવસ જ્યારે મેં પુછ્યું કે અશરફ જેવો સમજુ કોઇ બીજો મુરતીયો તમે અમરેલી ગામમાં બતાવો તો ખરા?”

“દીકરી તારી વાત તો સાચી છે..પણ..”  કહી તેઓ અટકી ગયા.

લગ્ન પછી અશરફભાઇ કહે મને તો બધા હિંદુઓએ જમાઇ તરીકેનો માન અને મહોબત આપી છે કોઇએ ક્યારેય વિરોધ નથી કર્યો. જો કે તે વખતે રાજકીય વાતાવરણમાં ગરમી ક્યારેય આવી જાય અને  રોજ ના સામાન્ય જન જીવનમાં તકલીફ ના પડે તેમાટે અમે પ્રેક્ટીસ મુંબઇમાં શરું કરી અને ત્યાંથી બાહરીન અને ત્યાંથી શીકાગો આવીને સ્થિર થયા.

અશરફ્ભાઇ શીકાગો આર્ટ સર્કલ છેલ્લા પંદરેક વર્ષથી ચલાવે છે અને માને છે કે દરેક કળા તેના મૂળસ્વરૂપે તો માતૃભાષાને સાચવતી હોય છે તેથી કાવ્ય ઉપરાંત તેઓ સંગીતનાં પણ પ્રોગ્રામો કરતા હોય છે.. હાલમાં હકારાત્મક વલણો ને કેળવતા વિષયો પર પણ સક્રિય થયા છે.

૧૯૭૦થી લખતા અશરફ ભાઇ કહે છે કે મધુ સાથે મૈત્રી થઇ ત્યારથી જ કવિતા અમારી વચ્ચે રહી હતી. ૧૯૭૦ થી ૧૯૭૯ સુધીથોડું થોડું લખાતું પણ પછી ૧૬ વર્ષ સુધી કશું જ ન લખાયુ. ૧૯૯૫માં કંઇક ન સમજાય તેવી ઉથલ પાથલો થઇ અને ” ફરી લવારો લઇને બેઠા અમે ટેરવા પર” સર્જાયુ

મધુ અમેય મારી પહેલી ભાવક અને વિવેચક.. એની સાથે જીવાતી જિંદગી કાવ્ય રુપે આવે તો ક્યારેક આસપાસનાં દર્દીઓનાં જીવનમાં થતી ઘટનાઓપણ તેમને લખવા મજબુર કરતી. જો કે ડૉ.ચીનુ મોદીનાં મતે અશરફ ગંભિર દાક્તર તરીકે ભલે તેની છાપ પાડે પણ છે મહામશ્કરો અને લાગણીઓથી ભર્યો ભર્યો. પોતાના વહાલથી અમેરિકાની ભૂમિમાં વસતા અનેક ગુજરાતીઓનાં હ્રદયને ભીંજવતા આ યુગલને યજમાન ત્સરીકેનું નોબલ પારિતોષીક ચીનુ મોદી એ અર્પણ કર્યુ છે.

એક પુરાકલ્પન જોઇએ

શું મહાભિનિષ્ક્રમણ? ને શું વળી આ બુધ્ધતા?

સઘળું છોડીને ઘર તરફ પાછા વળો તો બહુ થયું.

અશરફભાઇને મળેલા ઇનામો અને પારિતોષિકોની નોંધ વાચકોની જાણ ખાતર.

પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ ” ધબકારાનો વારસ “ને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદનું પારિતોષિક અને ગુજરાત રાજ્ય સાહિત્ય અકાદમીનો પુરસ્કાર. તથા ભાવનગર અને સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીમાં એમ.એ નાં અભ્યાસક્રમમાં પાઠ્યપુસ્તક તરીકે પસંદ પામેલ છે.

ગઝલ સર્જન માટે વિખ્યાત નાટ્ય સંસ્થા દ્વારા “કલાપી એવૉર્ડ”

ગુજરાતી લીટરરી અકાદમી ઑફ નોર્થ અમેરિકાનું “ચુનીલાલ વેલજી પારિતોષિક”

દ્રષ્ટિ મીડીયા, શિકાગો, યુ.એસ.એ.દ્વારા લાઇફ ટાઇમ એચીવમેંટ એવૉર્ડ.

સુરેશ દલાલ અશરફ્ભાઇ વિશે લખે છે કે “અશરફ ડબાવાલાની કાવ્ય સૃષ્ટિ એક એવા ઉંબરાનો પરિચય આપે છે જે ઉંબરા પર મુકેલો એક દીવો છે. આ દીવો બે બાજુ પ્રકાશ ફેંકે છે .એક બાજુનાં પ્રકાશમાં નર્યા આનંદનું અજવાળુ છેતો બીજી બાજુનાં પ્રકાશમા ધુમ્મસીયો વિષાદ છે.”

 

મધુમતી બેન  વિશે વાત કરવાની હોય  અને ભજ ગોપાલમ યાદ ના આવે તેવું ના બને અને હ્યુસ્ટનમાં તેમણે રજુ કર્યુ હતુ તે યાદ.રુબરુ મળ્યા ત્યારે હસતા હસતા તેમણે ઘણી વાતો કરી કે જેમાં સર્જકતાનું ઉંચેરું ઇંદ્રધનુષ્ય આધ્યાત્મિકતાને સહારે દીપતુ દેખાય.ગઝલ અને ગીતો તેમની કલમે કોઇ પણ ગામ ગોકીરો કર્યા વીના હૈયે ઉગેલી વાત્ને રજુ કરી દે છે.

જાત ફરતે સભ્યતાનીકાંચળી દેખાય છે

કોઇ પણ ચહેરો નથી બસ આરસી દેખાય છે.

તેઓ રુદ્રાક્ષને આધ્યાત્મનું પ્રતિક માને છે. તેમના કાવ્ય સંગ્રહ “નામ તારું રુદ્રાક્ષ પર” નાં નિવેદનમાં લખે છે કે મારું પ્રિય નામ રુદ્રાક્ષ ઉપર લખી દઇને આખા વિશ્વ સાથેસંકળાઇ જતી હોય તેમ મને લાગે છે.

એક પણ કાગળ બચ્યો નહિ આખરે,

નામ તારુંમેં લખ્યું રુદ્રક્ષરે. 

ગીતો લખવા પાછળ તેમની અંતર્યાત્રા તેમની જાતને ઓલખવાની ઝંખના અને વિશ્વ ચૈતન્ય સાથે ઐક્ય અનુભવવાની અદમ્ય ઇચ્છા ભાગ ભજવે છે. તેઓની કવિતા તેમની જેમ જ બીન્દાસ્ત છે અને મહદ અંશે એક જ બેઠકમાં લખાઇ જતી હોય છે. તેઓ કહે છે કે મારી દુનિયા ભાવનાની, રંગોની, ફુલોની,મહેંકની અને આનંદની દુનિયા છે. એ દુનિયામાંજ્યારે કોઇ ખાસ શબ્દ ઉમેરાય છે ત્યારે ગીત ગઝલનું સર્જન થાય છે. જે શબ્દોનાં વાઘા પહેરીલોકો સુધી પહોંચેઅને તેમની લાગનીઓ ઢંઢોળેત્યારે સર્જન નો આનંદ અનેક ગણો વધતો જણાય છે.

તેમનો કાવ્ય સંગ્રહ “નામ તારું રુદ્રાક્ષ પર” ૭૫ જેટલી ગઝલો અને ગીતોનો સંગ્રહ છે

 

 

તરુલતાબેન મહેતા- “શબ્દોનાં સર્જન” ની ગુજરાતી લેખીકા

September 10, 2015

three

મીલીપીટાસ ( સાન ફ્રાંસીસ્કો) થી પ્રજ્ઞા બેન નઓ સંદેશો હતો તરુલતાબહેને ભારતથી તમને યાદ કર્યા છે અને તેમના લઘુકથા સંગ્રહ “પીગળતો સુરજ”આપણ ને સૌને ( સહિયારા સર્જનનાં મિત્રોને) અર્પણ કર્યો છે.

આનંદમાં હું ઝુમી રહ્યો. મને ખબર છે તેઓ ગુજરાતી ભાષાનાં પ્રાધ્યાપિકા રહ્યા છે અને તેમની વાર્તા મેગેઝીન માર્ગીમાં મેં મોકલાવી હતી ત્યારે તરતજ સ્વિકૃત પણ થઇ હતી આપણા જાણીતા સર્જકોની કોઇ પંણ કૃતિ

ક્યાં ય પણ પ્રસિધ્ધથાય ત્યારે આનંદ તો થાય જ પણ આ આનંદ બમણો હતો

તેમની વાર્તાઓને તેઓ ગુજરિકન વાર્તાઓ કહે છે કારણ કે બે દેશ, બે સંસ્કૃતિ, બે ભાષા અને બે પેઢીઓ વચ્ચે જીવતા પાત્રોની વેદના, સંવેદનો અને સ્પંદનોની વાત છે.આમેય અમેરિકા એ સૌથી મોટૂં મેલ્ટીંગ પોટ છે.

કંઇ કેટલાય દેશનાં કેટલીય જાતનાં લોકોને અને તેમની ભાષા, સંસ્કાર ને ઓગાળી નવો જે માહોલ પેદાથાય છે તેમાં એક ઉન્માદ છે અને ઘણી પીડા પણ. આ બધી વાતો ને તેઓ લખે છે કે

મારી વાચા મારા મનમાં વસેલી છે

મારું મન મારી વાચામાં વસેલુ છે

તેઓનાં પ્રકાશનોમાં “પીગળતો સુરજ” એ હાલમાં લખાયેલી વાર્તાઓનો સંગ્રહ છે. વિયોગે ૧૯૮૬માં કવિશ્રી ઉમાશંકર જોશી પારિતોશીક થી પુરસ્કૃત વાર્તા સંગ્રહ છે.

લઘુ નવલ ભીંસ (૧૯૮૬), શલ્ય ( ૧૯૮૯) અને પાર.. દેશે (૨૦૦૪)માં પ્રસિધ્ધ્દ થયા.  પ્રવાસ કથા સફર નીલરંગી (૨૦૦૮)માં પ્રસિધ્ધથઇ. શોધ પ્રબંધ ૧૯૮૩ની સાલમાં

અર્વાચીન ગુજરાતી કવિતામાં પ્રણય નિરુપણ પ્રસિધ્ધ થયો

પિગળતો સુરજ ની ભારતમાં નવસર્જન પબ્લીકેશન ફોન (૦૭૯)૨૬૫૮૦૩૬૫ ઉપર પ્રાપ્ય છે ( કિંમત ૧૦૦ રુપિયા)

તરુલતા બહેને જિંદગીને બહુ નજીકથી જોઇ છે અને ્તે સંવેદનો તેમના વાર્તા સંગ્રહ્માં જોવા મળે છે. પિગળતા સુરજ્માં ૧૩ વાર્તાઓ છે અને ૮૦ પાના નું પુસ્તક આમતો એક કલાકમાં એકી બેઠકે વાંચી જવાય તેવું છે.

હું તેમને સાચા મનથી આવકારુ છું અને ત્રણ ચાર વર્ષે એક પુસ્તક્ને બદલે વરસે બે પુસ્તક આપે તેવી પ્રાર્થના કરું છું