http://ravishankarmraval.org/

Ravishankar M. Raval, Ravibhai or simply RMR to his friends, was born in Gujarat. He was interested in painting from the very childhood. Gujarat has been synonymous with the trading attitude of its large business community.For them fine arts were looked down as profitless endeavors. The family knew only the security of government service and saw no future in painting. Resisting pressures from within the family and the social stigma for fine arts Ravibhai struggled to pursue his dreams and became an accomplished artist. He founded a magazine ‘Kumar’ devoted to ‘Tomorrow’s citizens’ and an art-school to encourage others to pursue art-carriers.

This is an effort to commemorate Ravibhai’s 111th birthday coming on August 1 2003. The purpose is to keep all this accessible to the generations to come and find inspiration from him.

Feel free to send comments, suggestions and ideas to add more value to the site.”

 
http://bhajman-vartalap.blogspot.com/

ભજમનભાઇ નાણાવટીએ તેમનો બ્લોગ વાર્તાલાપ ઉપર બ્લોગ્નો અનુભવ બહુ સરસ રીતે વર્ણવ્યો છે.. તેમણે લખેલ તેમની વાત જે મને બહુ ગમી
 Then, a lot of water flowed in the river Sabarmati (Ahmedabad, India) and in the river Whangnui (Auckland, NZ). Yes, one year passed. I shifted temporarily from Ahmedabad, India to Auckland New Zealand. From OVEN (40 Deg.C) to Deep fridge (4 DegC) ! તેમની નિવૃત્તિની બ્લોગ પ્રવૃતિમાં આપણને ઘણુ મળે (તેમનુ માળીયે ચઢેલ સાહિત્ય સર્જન સહિત) તેવી શ્રધ્ધા સાથે તેમણે લખેલ તેમની વાત અત્રે મુકુ છુ. બ્લોગ વાચકોની મુલાકાતો થી સભર ત્યારે રહે કે જ્યારે પણ વાચક આવે ત્યારે નવુ જુએ તે તો તમને ખબર જ છે ને ભજમનભાઇ!

તેમનો સંપર્ક bsnanavaty@gmail.com

બાળપણથી વાંચવાનો શોખ છે. સાવરકુંડલામાં પિતાશ્રી શાળાના નિયામક હતા તેથી શાળાના પુસ્તકાલયનો ભરપૂર ઉપયોગ કર્યો. વેકેશનમાં પુસ્તકાલયના બધાં નવાં પુસ્તકોને પૂઠાં ચડાવવાની કામગીરી ને સાથે વાચન ! લખવાની પ્રવૃત્તિ કોલેજ કાળ દરમ્યાન આમ તો શરૂ કરી. પરંતુ વિદ્યાર્થી જીવન પુરું થતાં જ સાહિત્ય સર્જન અભરાઇ પર અને “દામ ઉપાર્જન” શરુ ! ત્રણ ચાર વર્ષથી વ્યવસાય-નિવૃત્તિ લીધા પછી જૂની પોથીને અભરાઇ પરથી ઉતારી ધૂળ ખંખેરી. સાતમા ધોરણના મારા અલ્પ સમયના વર્ગશિક્ષક શ્રી બોરીસાગર સાહેબને મળ્યો. તેમણે ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદની મંગળવારની સભા ‘નવસર્જકો સાથે સંવાદ’માં જોડાવા સુચન કર્યું. અમદાવાદમાં રહ્યો ત્યાં સુધી (અનિયમિત રીતે )  નવસર્જનની બાળપોથીમાં હાજરી આપી !

ભૂલથી જન્યુ. ’75 માં ‘ચાંદની’ વાર્તા માસિકમાં એક વાર્તા પ્રસિધ્ધ થઇ (“વાર્તાલાપ” પર મુકી છે ) ! એ સિવાય જૈન મુનિશ્રી પ. વૈરાગ્યરત્નસાગરસૂરિ મ.સા. એ ગુજરાતીમાં બાળકો માટે લખેલ “ગુડ બોય” ના મેં કરેલ અંગ્રેજી અનુવાદનું બે માસ પહેલાં વિમોચન થયું.

મેં નોંધ્યું કે રીડ ગુજરાતી વેબસાઇટ પર પ્રતિભાવની પગથી, ચર્ચાચોરો બની જાય છે ! મતલબ ભાવકોને મુક્ત રીતે પોતાના વિચારો પ્રગટ કરવાનું એક માધ્યમ જોઇએ છે. ઉપરાંત સ્વરચિત સર્જનને વેબ-સાગરમાં તરતા મુકવાની લાલચ પણ ખરી ! આ માટે બ્લોગ બનાવ્યો—“વાર્તાલાપ”. પછી બ્લોગમા જણાવ્યા પ્રમાણે એક વર્ષ વાર્તાલાપે વનવાસ (?) ભોગવ્યો ! દરમ્યાન અમદાવાદથી ઑકલેંડ આવવાનું થયું. સમય પસાર કરવા માટે અહિં તો અનય (મારો દોહિત્ર) અને લેપટોપ છે ! વિશાલ મોણપરાના ટાઇપ પેડને લીધે યુનિકોડમાં લખવાનું સરળ થયું. બ્લોગ જગતમાં એક જ મહિનામાં નટવરભાઇ મહેતા, વિજયભાઇ શાહ, સુરેશભાઇ જાની, નિલમબેન દોશી જેવા બ્લોગ-મિત્રો મળ્યા !  

વિશ્વ ગુજરાતી સમાજ દ્વારા અમદાવાદમાં યોજાઇ રહ્યું છે વિશ્વ ગુજરાતી સંમેલન વધુ વિગતો માટે જુઓ

4th World Gujarati Conference

Delegate Form[1]

Membership Form

ડો. પંચમ શુકલ લંડન ખાતે ઈલેક્ટ્રોનીક્સ એન્જીનીયરીંગ વ્યવસાયમાં વ્યસ્ત છે. મને યાદ છે કે સુરેશભાઇ જાની મને બ્લોગ શીખવતા ક્યાંક અટકે તો કહેતા પંચમને પુછી જોઇશ. એટલે વહેવારીક રીતે એવુ બને કે મને પાણ બ્લોગકાર્ય  શીખવવામાં તેમનો પરોક્ષ ભાગ રહ્યો કહેવાય. પણ તે સંદર્ભ કરતા ઊર્મીસાગરનાં સહિયારા સર્જનો ને મઠારનાર છંદનાં જાણકાર તરીકે મારો એમનો પરિચય વધુ ગહન છે. તેમણે તેમનો અનુભવ લખ્યો જ છે- આશા રાખું કે હવે તેમને અર્થઉપાર્જન ની સાથે સાથે ગુર્જર કાવ્યો જે પકવવા મુક્યા છે તેને બહાર કાઢે અને કાવ્યસંગ્રહ કે ઇ-બૂક તરીકે સૌને પીરસે. 

હું ઘણા વર્ષોથી બ્લોગિંગ કરું છું. જો કે મારો બ્લૉગ  એ બ્લોગની મૂળભૂત વ્યાખ્યા જેવો જ છે – વેબ-લોગ ! એ મારી કવિતાઓની ઓનલાઈન ડાયરી જ છે અને એટલે જ એ મારી સર્જન પ્રક્રિયાને સુસંગત એવા અનિયતકાલીન ધોરણે કાર્યાન્વિત છે.

હકીકતે, મે મારી કવિતાઓને મારા વેબપેજ પર મૂકવાની શરૂઆત તો 2003-04 થી કરેલી. પણ એ વખતે યુનિકોડમાં કોઈ પણ ગુજરાતી વેબસાઈટ મે જોઈ નહોતી. (મારી જાણમાં માત્ર બે જ રસપ્રદ વેબસાઈટ હતી – કેસૂડા અને ઝાઝી) . મારા વેબપેજ પર મેં જેપેગ (JPEG) અને પીડીએફ (PDF) ફોર્મેટમાં કાવ્યો મૂકેલા જે હજી પણ (રેફરંસ માટે) મોજુદ છે.

http://www.commsp.ee.ic.ac.uk/~pancham/mystuff.html

પછી લગભગ 2005ની શરૂઆતમાં Forsv નો બ્લોગ જોયો અને એસવી સાથે વાતચીત થઈ. 
Reference: http://www.forsv.com/guju/?p=97#comments

એમની  મદદથી ગુજરાતી યુનિકોડ  કીબોર્ડ કેવી રીતે ઈંસ્ટોલ  કરવું તેની ખબર પડી. એમના કહેવાથી બ્લોગસ્પોટમાં  જુલાઈ 2005 માં પ્રત્યાયન નામે બ્લોગ શરૂ કર્યો. 
Reference: http://pratyayan.blogspot.com/2005_07_01_archive.html  

PhD નો અભ્યાસ અને નોકરીની જવાબદારીઓમાં એ ગતિ વધુ અનિયતકાલિન થતી રહી. બ્લોગસ્પોટ વાળો બ્લોગ પછીથી વર્ડપ્રેસ પર ખસેડ્યો. અત્યારે એ આ લીંક પરથી ઉપલબ્ધ છે.

પ્રત્યાયન - http://spancham.wordpress.com/ 

આશા છે કે આ ઐતિહાસિક માહિતી ગુજરાતી  બ્લોગજગતના ઉદયની રૂપરેખામાં ઉપયોગી થાય અને આજના ને હવે પછીના ગુજરાતી બ્લોગરોને કિશોર રાવલ, ચિરાગ ઝા, અને સોનલ વૈદ્ય, ધવલ શાહ જેવા પાયાના પથ્થરોની જાણ રહે!  

મારી કાવ્ય લેખનની પ્રવૃત્તિ વિષે કહું તો-

કવિતાનો શબ્દતો માના ઉદરમાંથી સંભળાતો  રહ્યો. ઘરમાં જ કાકા શ્રી રાજેન્દ્ર શુક્લની કવિતાઓ – એમને મળવા આવતાં કવિઓ અને સાહિત્ય પ્રેમીઓની ચર્ચાઓ અને દાદી (ઉપરાંત દાદીના મમ્મી) પાસેથી આપણા ધાર્મિક ગ્રંથો શ્લોકો ભજનોનુ અપાર સાહિત્ય કાને પડતું રહ્યું.  

4થા ધોરણથી કવિતા લખવાનું શરૂ કર્યું. હાઈસ્કૂલ દરમિયાન દાહોદના સામયિકોમાં કવિતાઓ પ્રગટ થતી. સ્થાનિક કવિ બેઠકોમાં જતો અને કવિતા વાંચતો. થોડું ઝાઝું પણ કવિતા લખવાનું ત્યારથી ચાલ્યું આવે છે.  1991 થી 1995 માં વલ્લ્ભ વિદ્યાનગરમાં સ્વ. દિલાવરસિંહ જાડેજા, મણિલાલ હ પટેલ અને જયેન્દ્ર શેખડીવાલાનો પરિચય થયો. એ દરમ્યાન લખાયેલા ગીતો ગઝલો અને અછાંદસ રચનાઓમાંથી કેટલાંક કંકાવટી (દા.ત. ગતિ- અછાંદસ અને સપના- ગઝલ), કવિલોક, જનક નાયક સંપાદિત મેગેઝિન (નામ ભૂલી ગયો છું: કશ્શું થતું નથી- ગઝલ) માં પ્રગટ કરવા મોકલ્યા અને બધાં જ છપાયાં. મણિલાલ પટેલે તો અડધો ડઝન જેવા કાવ્યો દસમો દાયકો માં પ્રગટ કર્યાં.  અમુક તો કવર પેજ પર!  એ બાદ પણ ક્યારેક  શબ્દસૃષ્ટિ વગેરેમાં કાવ્યો પ્રગટ થયાં. પણ અભ્યાસ/નોકરી અને  લખાયેલું મૂકી રાખી વધુ પક્વ કરવાની વૃત્તિએ કાવ્યો પ્રગટ કરવા માટે મોકલવાનું બંધ કર્યું જે આજ સુધી ચાલુ છે. હવે થોડી અનુકૂળતા છે, મિત્રો અને તંત્રીઓનો આગ્રહ છે અને મને મારા કાવ્યોની પક્વતાથી સંતોષ છે એટલે નજીકના ભવિષ્યમાં ગમતાં સામયિકોમાં કાવ્યો મોકલવાનું બનશે એવું લાગે છે. 

અંતમાં-

બ્લોગની સુવિધા પછી વાચકો સુધી પહોંચવા માત્ર પ્રિંટ મિડિયાની જ જરૂર ના રહી એ સીમાચિન્હરૂપ ક્રાંતિ છે જે અનેક અજ્ઞાત લેખકો/કવિઓને બહાર લાવી રહી છે.

ડો. કિશોર મોદીનું અને તેમના ભત્રીજા દીલીપ મોદીની ઘણી બધી વાતો પ્રીતમ લખલાણી તેમજ યોગેન્દ્રભાઇએ કરી હતી અને તે સમય દરમ્યાન તેમને ઇ મેલ દ્વારા ગુજરાતી સાહિત્ય સંગમ માં પરિચય મોકલ્વા તેમને જણાવ્યું હતું પરંતુ સમયની બલિહારી કે તે ઘણા સમયે શક્ય બન્યું. તેમણે લખેલા સમય દરમ્યાન તો હું પણ સારાભાઇ કેમિકલ્સમાં હતો પણ જેનું જ્યાં મળવાનું નિશ્ચિંત હોય ત્યાં જ મળાય ના ન્યાયે હમણા ફરી વાત થઇ અને તેમની વાતોથી જણાયું કે દુનિયા ખુબજ નાની છે અને સમાન રસ ધરાવતા વડીલ મિત્રો જરૂર મળે જ છે. તો ચાલો આજે માણીયે ડો કિશોર મોદી ની સાહિત્ય સાધના

૧૯૫૪માં હું હાઇસ્કૂલમાં આવ્યો ત્યારથી મારો સાહિત્ય પ્રત્યે લગાવ શરૂ થયો.એ અરસામાં મારા ભાઇ શ્રી.નગીન મોદીની ટૂંકી વાર્તા અને નવલકથા ચાંદની,આરામ અને સવિતામાં છપાતી તે હું વાંચતો. હાઇસ્કૂલના વર્ષો દરમિયાન ‘કુમાર’,'મિલાપ’ અને ‘ઊર્મિ અને નવરચના’ જેવાં સામયિકોના સંપર્કમાં આવ્યો. ‘કુમાર’માં સોનેટો વાંચી જતો.એ વર્ષોમાં મને ગુજરાતીમાં વ્યાકરણમાં પદચ્છેદ,અલંકાર અને છંદ વગેરે પ્રશ્નમાં પૂરા ગુણ મળતા.જ્યારે હું દસમા ધોરણમાં આવ્યો ત્યારે ‘સરોજ’ નામક માસિક માટે મને કાવ્ય મોકલવાનું આમંત્રણ મળ્યું,અને ઉપજાતિ છંદમાં રચાયું પહેલું મંગલાષ્ટક.તેની ચોથી અને આઠમી પંક્તિ હતી- बलीयसी केवलमीश्वरेच्छा . આમ સંસ્કૃત પ્રત્યેનું મારું માન પ્રગટ થયું. પછી વિજ્ઞાનમાં જવાને કારણે આ બધું પરદા પાછળ ધકેલાઇ ગયું. ૧૯૬૬ના પીએચ.ડીના વર્ષોમાં હાઇકુનો મહિમા હતો.એટલે મેં પણ હાઇકુ લખ્યાં ને ‘ઊર્મિ અને નવરચના’માં પ્રગટ થયાં.પાછળથી શ્રી.હર્ષદેવ માધવના આગ્રહથી સંસ્કૃતમાં હાઇકુ લખ્યાં અને સંગ્રહમાં પ્રકાશિત કર્યાં.

              પીએચ.ડી. થઇ ૧૯૭૧માં હું સારાભાઇ રિસર્ચ સેન્ટરમાં સિનીયર સાયન્ટીસ્ટ તરીકે જોડાયો ત્યારે મેં મારા મિત્ર શ્રી.યોગેન્દ્ર જાની સાથે વૈજ્ઞાનિકોના જીવનચરિત્ર લખવાનું શરૂ કર્યું. આમ ૧૯૭૩-૧૯૭૬ના ગાળામાં વૈજ્ઞાનિકોના જીવનચરિત્રની પાંચ પુસ્તિકા પ્રગટ થઇ.અહીં નવરાશના સમયે મારા મિત્ર શ્રી.હેમંત ત્રિવેદી શાયરીઓ બોલતા અને અમે આનંદથી વધાવતા.न अविष्यो धीमताम  એ ન્યાયે મને ગઝલ પર હાથ અજમાવવાનો વિચાર આવ્યો અને મારા ભત્રીજા શ્રી.દિલીપ મોદી સાથે અભ્યાસ કરી રમલ ૧૧ અક્ષરી છંદમાં ગઝલ લખી ‘કવિલોક’પર મોકલી અને મુ.શ્રી.ધીરુભાઇ પરીખે અહોભાવથી પ્રગટ કરી અને હું ઓછો ઓછો થઇ ગયો.આમ હું ગઝલકાર બન્યો.જો કે એ પહેલાં અછાંદસ રચના ‘કવિલોક’માં સ્થાન પામી હતી. પણ ગઝલના છંદોની સાચી સમજણ તો શ્રી.મનહરલાલ ચોકસીના સાંનિધ્યમાં મળી.મેં હાઇકુ,તાન્કા,અછાંદસ,સોનેટ,મોનોઇમેજ એમ લગભગ બધાં પ્રકારમાં સર્જન કર્યું છે પણ તેમાં ગઝલ સવિશેષ છે.એ જ અરસામાં મેં સુરતી બોલીમાં કાવ્ય લખ્યું અને શ્રી.ભગવતીકુમાર શર્માને બતાવ્યું અને એમણે આ પ્રકાર તમારો Forte બની શકે એવા લખાણથી હું ખૂબ પ્રોત્સાહિત થયો.પછી કેટલાંક સૂરતી કાવ્યો ‘ગુજરાતમિત્ર’ દૈનિકમાં પ્રગટ પણ કર્યાં.વળી પૂણેથી પ્રગટ થતા ‘પ્રતિષ્ઠા’ માસિકની ગઝલ હરીફાઇમાં મને તૃતીય ઇનામ મળતા ઉત્સાહમાં ઓર વધારો થયો.૧૯૭૬માં મેં શ્રી.ધૃતિ મોદી સાથે પ્રભુતામાં પગલાળ માંડ્યાં.એમને પણ કોલેજકાળમાં કવિતામાં ઇનામ મળ્યું હતું અને એઓ એમ.એ.સંસ્કૃત સાથે ગોલ્ડમેડાલિસ્ટ થયેલા એટલે મારે તો જાણે સોનામાં સુગંધ મળી જેવું થયું.

             ૧૯૮૩માં ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમીની સહાયથી પહેલો ગઝલસંગ્રહ ‘જલજ’ પ્રગટ થયો.તેના વિશે શ્રી.હરિકૃષ્ણ પાઠકની પ્રોત્સાહનજનક નોંધ પત્રરૂપે મળી.૧૯૯૧માં ‘વિરાટ વિજ્ઞાનીઓ’ નામક બે પુસ્તકો ફરીથી પ્રગટ થયાં.૧૯૯૩માં અમેરિકા આવવાનું થયું.અહીં શ્રી.પ્રીતમ લખલાણીનો નિકટતમ પરિચય થયો.આ દરમિયાન બે ગઝલસંગ્રહ પ્રગટ થયાં-’ મધુમાલિકા’ અને ‘મોહિની’.'મોહિની’ વિશે પોતાની કોલમમાં શ્રી.ચિનુ મોદીએ લખી પ્રોત્સાહન પૂરું પાડ્યું.વળી અહીં અમેરિકાનિવાસી લેખક-વિવેચક શ્રી.મધુસૂદનભાઇ કાપડિયાના સંસર્ગમાં આવવાનું સદનસીબ પ્રાપ્ત થયું અને એમણે સાહિત્યક્ષેત્રે કશુંક નવું કરવું જોઇએ એવું મનમાં ઠસાવ્યું.પરિણામરૂપે સુરતી કાવ્યો લખાયાં અને ખૂબજ ઊમળકાથી એ કાવ્યો શ્રી.સુમનભાઇ શાહે ‘ખેવના’માં અને શ્રી.કિશોરસિંહ સોલંકીએ ‘શબ્દસર’માં પ્રસિધ્ધ કર્યાં.૨૦૦૮માં ‘એઇ વીહલા’ નામે સૂરતી કાવ્યસંગ્રહ પ્રગટ થયો.એટલામાં ‘ગુજરાત ટાઇમ્સે’ કવિતા હરિફાઇ યોજી અને શ્રી.સુધીર પટેલની ગઝલ પ્રથમ અાવી.૧૯૭૮-૧૯૮૫ના વર્ષો દરમિયાન (હનીફ સાહિલ,દિલીપ મોદી,ચતુર પટેલ,કિશોર મોદી સંપાદિત) ‘રચના’ અનિયતકાલિક એમની ગઝલ પ્રગટ થયેલી તે મને યાદ આવ્યું અને શ્રી.સુધીર પટેલને શોધી કાઢ્યા.અને એમણે પુન: લેખનની શરૂઆત કરી એ મારા આનંદની પરિસીમા હતી.’એઇ વીહલા’ પ્રગટ થયા પછી સૂરતી બોલીમાં ગઝલ લખી અને એમાંની કેટલીક ગઝલો શ્રી.રશીદ મીરે ‘ધબક’માં પ્રગટ કરી.હાલમાં ‘એક લીલી પળ અતીતની’,(શિષ્ટ ગઝલો),’અંઇ વખતની લીલીહૂકી વાત છે’(સૂરતી ગઝલો)અને’નામ મારું ટહુકાતું જાય છે’(વૃત ગઝલો) નામક સંગ્રહના પ્રકાશનમાં પ્રવૃત છું તે સહેજ.
             

  * ડો.કિશોર મોદી
               *જન્મસ્થળ: કનસાડ,જિલ્લો સૂરત,ગુજરાત.
               *જન્મતારીખ: ૨૩મી ઓક્ટોબર,૧૯૪૦
               *પદવી:પીએચ.ડી.,એફ.આઇ.સી.,કોવિદ (સંસ્કૃત)
               *શોખના વિષયો:સાહિત્ય,સંસ્કૃત,જ્યોતિષ
                             પ્રકાશન
               *વિજ્ઞાનની વિભૂતિઓ ૧૯૭૩ અપ્રાપ્ય
               *જલજ ગઝલસંગ્રહ ૧૯૮૩ રચના પ્રકાશન,૧૦,નવનિર્માણ સોસાયટી,ટિમલિયાવાડ,સૂરત-૩૯૫ ૦૦૧
               *વિરાટ વિજ્ઞાનીઓ ૧૯૯૧ અપ્રાપ્ય
               *મધુમાલિકા ગઝલસંગ્રહ ૧૯૯૫ પ્રાપ્તિસ્થાન ઉપર પ્રમાણે
               *મોહિની   ગઝલસંગ્રહ ૨૦૦૫ પ્રાપ્તિસ્થાન ઉપર પ્રમાણે
               *એઇ વીહલા સૂરતી કાવ્યસંગ્રહ ૨૦૦૮ પ્રાપ્તિસ્થાન ઉપર પ્રમાણે
               હાઇકુ:

    ગળે માટલું,
 ભીંજાય પનિહારું,
    બુઝારું કોરું.

               કેટલાંક શે’રો:
                      

                       કેસૂડાંની ઝંખનાના શ્વાસમાં,
                       પાનખરમાં બે પગે ચાલો તમે.
               
                       જૂઇથી મઘમઘ થતી તારી ગલી,
                       એક બે વાતો પવનમાં આવશે.

                       ધૂળની ચપટી લઇ પગલું ગયું,
                       આંગણાને ચાલવાનું મન થયું.

                       દુનિયા તો એમ ચાલતી રહેવાની, શું કહું ?
                       વાર્તા કરી કરી સતત થાકેલ મડા વિશે.

                      – અને છેલ્લે એક ગઝલ

                                     આવશું રે

 
      આવશું રે એ હૃદયરત ધ્યાન લઇને,
                       પળ ઊભી સાયુજ્યની ભગવાન લઇને.

  આવશું રે કૈં ઉદાસીની ક્ષણોમાં,
                       મોરલાનો કંઠ જાજરમાન લઇને.
                     

 આવશું રે સાવ પતઝડની પછીતે,
                      બ્હારના સંદર્ભનું આહ્વાન લઇને.
                     

 આવશું રે સૂની શેરી લઇ સડક પર,
                      શબ્દના પદઘોષનું સંધાન લઇને.
                    

  આવશું રે ષોડશીની આંખમાંથી,
                      નીકળેલી મુગ્ધ પળની તાન લઇને.
                     

આવશું રે બાગ ભીતરનો સજાવી,
                      મ્હેકતા ઉચ્છવાસમાં ઇન્સાન લઇને.
                     

આવશું રે પોત ભાષાનું ખભે લઇ,
                      શત સૂરજ થઇ શબ્દનું વરદાન લઇને.
                              કિશોર મોદી

   ગુજરાતી સુગમ સંગીત ફાઉન્ડેશન ની પ્રવૃત્તિઓનું ઇ સ્વરૂપ અત્રે પ્રસ્તુત કરતા આનંદ અનુભવુ છુ.

1gssf archives

1gssf program summary

1gssf summary

Ghazal Graph part 1 of 2

Ghazal Graph part 2 of 2

Gujarat Maan Sugam Sangeet Ni Utkraanti part 1 of 2

Gujarat Maan Sugam Sangeet Ni Utkraanti part 2 of 2

Geet Gunjan 1

Geet Gunjan D1

Geet Gunjan D2

Geet Gunjan 2

Geet Gunjan 3

Geet Gunjan 4

Geet Gunjan 5

Kohenoor part 1 out of 9

Kohenoor part 2 out of 9

Kohenoor part 3 out of 9

Kohenoor part 4 out of 9

Kohenoor part 5 out of 9

Kohenoor part 6 out of 9

Kohenoor part 7 out of 9

Kohenoor part 8 out of 9

Kohenoor part 9 out of 9

ગુજરાતી, ગુજરાતની બહાર જે રીતે ગુજરાત અને ગુજરાતી ભાષા માટે ગૌરવ ધરાવતો હોય છે અને જે માતૃભાષાને જાળવવા મથતો હોય છે તેનું વધુ એક જ્વલંત ઉદાહરણ છે ઓસ્ટ્રેલીયાનાં સિડનિ શહેરમાં ગુજરાતી રેડીયો સ્ટેશન “સૂર સંવાદ” અને તેમના સુત્રધાર આરાધના ભટ્ટ

પોતાના વિશે માહીતિ આપતા તેઓ કહે છે “હું ગુજરાતી રેડીયો સ્ટેશન ચલાવતી બ્રોડકાસ્ટર પહેલા છું અને પછી બ્લોગર્”..મેં તરત પ્રશ્ન પુછ્યો “ગુજરાતીમાં ઓસ્ટ્રેલીયા ખાતે પ્રથમ રેડીયો સ્ટેશનને ? “ત્યારે ગર્વથી તેમનું મસ્તક ઉંચુ હતુ.. તેમણે જણાવ્યું  “આ રેડીયો સ્ટેશન ફક્ત ગુજરાતી કલ્ચરને ઓસ્ટ્રેલીયામાં જાળવવા માટે તેમના સહિત સૌ સ્વયંસેવકો  પુરા ગુજરાતી હોવાનાં સ્વાભિમાન સાથે રેડીયો ચલાવે છે. “

થોડીક રેડીયો સ્ટેશન શરુ કરવાને પુર્વભુમિકા આપતા તેમણે જણાવ્યુંકે રેડીયો પ્રસારણ શરુ કરતા પહેલા દસેક વર્ષ તેમણે ગવર્ન્મેંટ રેડીયો સ્ટેશન ઉપર દસેક વર્ષ કામ કર્યુ હતું તે સમય દરમ્યાન તેમને લાગ્યા કરતુ હતું કે સિડનિનાં ગુજરાતીઓ ઇચ્છે છે કે તેમના અનુકુળ સમયે તેમને તેમની ભાષામાં કંઇક સાંભળવા મળે..નવરાત્રીમાં ગરબા તો હોળીમાં કે દિવાળીમાં તેમનુ સુગમ સંગીત કે લોક સંગીત્….પુરા એક વર્ષની મહેનત અને જહેમત પછી તેમને જોઇતો સમય રવિવારે બપોરે 3 થી 4 મળ્યો.અને તારીખ 19 ઓગષ્ટ 2007 થી તેમણે રેડીયો પ્રોગ્રામ શરુ કર્યો. આમેય તેમને પત્રકારી અને સુગમ સંગીતનાં રસે વૈવિધ્ય પુરુ પાડવામાં મદદ કરી.હાલ આ રેડીયો સ્ટેશન FM 89.3 પર દર રવિવારે 3 થી 4 ચાલે છે આ જીવંત પ્રસારણ તેમની વેબ સાઇટ www.sursamvaad.net.au ઉપર મુકાય છે જેથી તે જ્યારે સાંભળવુ હોય ત્યારે સમગ્ર વિશ્વને માટે પ્રાપ્ય હોય છે.આ વેબ સાઇટની મુલાકાત લેશો તો ગુણવંત શાહ તુષાર ભટ્ટ અને ક્રીકેટ અંપાયર સંજય હજારે જેવાના ઇંટરવ્યુ મુકેલા છે ઇંટરવ્યુ દરમ્યાન તેઓ સારુ એવું સંશોધન કરી ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર ના ગુણવંતા ગુજરાતી સાથે વાતો કરતા હોય છે તારક મહેતા ડો સુરેશ દલાલ પીનાકી મેઘાણી શહાબુદ્દીન રાઠોડ અને મુખ્ય મંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સાથે પણ વાતો કરીને ઓસ્ટ્રેલીયાનાં તેમના શ્રોતાઓને ભરપુર ગુજરાતીપણુ તેમણે આપ્યુ છે.

 www.sursamvaad.wordpress.com બ્લોગ યુવા વર્ગને આકર્ષવા માટેનું એક વધુ સુલભ્ય સાધન છે જેમાં યુવા વર્ગ સક્રિય હોય છે.ગુજરાતી રેડીયો સ્ટેશન ઓસ્ટ્રેલીયા ઉપરાંત ભારત અને અમેરિકામાં પ્રસિધ્ધ છે.

તેમનો નવનીત સમર્પણમાં આવેલ એક લેખ વતન ને પત્ર અત્રે સામેલ છે અને તેમને વિશે વધુ માહીતિ આપતો દિશા જોશીનો લેખ જે જીતો વર્લ્ડમાં પ્રકાશીત થયો હતોરેડીયો ની આરાધના અહી વાંચો

89.3FM Sydney, Sunday 3-4PM
61-416223593(overseas callers)
0416 223 593 (within Australia)
www.sursamvaad.net.au
BLOG: http://sursamvaad.wordpress.com
aradhanabhatt@sursamvaad.net.au–

રીડ ગુજરાતીનાં મગેશભાઈ પાસેથી અવંતિકાબેન નાં સંપર્ક નંબરો મળ્યા અને મે તે દિવસે મારી ઓળખાણ આપતો અને એમનો પરિચય માટે ફોન કર્યો અને એક પ્રેમાળ સ્વસ્થ લખાણ લખતી લેખીકા સ્વરૂપે મોટીબેન મળ્યા.ચાલો તેમની વાતો તેમનાજ શબ્દોમાં માણીયે..

તે દિવસે ટેલીફોન પર ઘણી વાતો થઈ હતી, તેથી આપને મારો પૂરો પરિચય મળી જ ગયો છે. છતાં આપે પરિચય લખી આપવનું કહ્યું છે તેથી આ વધારાનું એક પાનું – પુસ્તકોની સંખ્યા એવડી મોટી નથી કે પ્રભાવિત થઈ જવાય. જો કે છપાયેલાં લખાણો તારવવા બેસું તો હજી ખુશીથી બીજા પુસ્તકો પ્રકાશિત થઈ શકે, પણ થશે એ નો ભાર કોણ રાખે?

જોવા જઈએ તો હું, મારી માનસિકતા અને મારી જીવનવાર્તા કદાચ જુદી જાતના છે. સામાન્ય કરતાં જુદા.

મને કોઈ મહાત્વાકાન્ક્ષા નથી અને હતીય નહીં, હાએક સ્વપ્નું હતું , પ્રેમથી છલકાઈ જતું મધુર સુંદર ગૃહસ્થજીવનનું – વર, ઘર, સંતાન – આ બધું મને મળ્યું છે. કલ્પના કરતાંય વધારે સુંદર, મધુર.

પણ આ સુખ અનાયાસ નથી મળ્યું. કોઈને અનાયાસ સુખનો રાજમાર્ગ જડી જાય તો ય એ વ્યક્તિને શું અને કેટલું આપી જાય એ ચર્ચાનો વિષય છે.

મારા સુખની કેડી મેં જાતે કંડારી છે. એ કેડી પર ચાલતા  મારા હૃદયમનમાં જે પ્રકાશ પ્રગટ્યો તે ફેલાવવાના પ્રયત્ન રૂપે મેં હાથમાં કલમ પકડી અને એ ચાલ્યા જ કરી છે. એનું કારણ વાચકોનો પ્રેમ – કલ્પી ન શકાય, માની ન શકાય એટલો પ્રેમ.

વાચકોએ મારા લખાણોને હૃદયના સાચા ઉમળકાથી વધાવ્યા, સ્વીકાર્યા, આમ મને પ્રોત્સાહન મળ્યા જ કરે છે. પ્રેમની બાબતે હું ખૂબ નસીબદાર છું, અને તેથી હું જીવંત છું, કલમમાંથી સરકતા લખાણો જીવંત છે. હૃદયસ્પર્શી છે.

મારો જન્મ એક ધન સમૃધ્ધ, સંસ્કારસમૃધ્ધ ઘરમાં થયો છે. સહજતાથી મળેલ સંસ્કાર વારસાએ મને દ્રષ્ટિ, દિશા અને ગતિ આપ્યા છે. એના વાર્સાના વિકાસે મારા મનને મહેકતું અને પ્રસન્ન રાખ્યું છે. આ બધા માટે ઇશ્વરનો આભાર માનું છું. હા, તંદુરસ્તીની દ્રષ્ટિએ હું નિર્બળ છું, જન્મ પહેલા ડૉક્ટરે કહેલું, ‘બાળકના માથા માટે શંકા છે, કદાચ મગજ કોહવાયેકું છે.’ હું જન્મી, મગજ કોહવાયેલું ન હ્હતું. પણ આંતરડા, લીવર સાવ થર્ડક્લાસ. ખૂબ રીબાઉં, રડું, ઘરમાં સૌ પ્રાર્થના કરે, પ્રભુ, તારી માટી છે, તું પાછી લઈ લે. પણ હું જીવી… શું કરતી હતી હું મારા બાળપણમાં? ચોપડીઓથી રમતી હતી. ત્યારથી પુસ્તકો જ મારા સાથીદાર બન્યાં.

અરે, હું તો ખૂબ ઊંડાણમાં પહોંચી ગઈ. મારે તબક્કાવાર જીવન વર્ણવવાનું નથી. હં, તો એક કુદકો મારું ને યૌવનમાં પહોંચી જાઉં. મારા લગ્ન થયા ને જીવન સાવ પલટાઈ ગયું. વૈભવ, સગવડો, નિરાંત બધું દૂર દૂર જતું  રહ્યું. કઠોર વાસ્તવિકતાએ જીવનના બીજા સ્વરૂપનો પરિચય કરાવ્યો. વર્ષોના વર્ષો એ સંઘર્ષ ચાલ્યો. પણ એ આકરા વર્ષોમાં મુખ તો સૂર્ય તરફ જ હતું . એ તકલીફોએ મને અંત્ર્મુખ બનાવી., મને જાગ્રત કરી. કપરા સંજોગોમાં ય હૃદયમનમાં કોઈ ક્લેશ, કકળાટ કે ફરિયાદ ન ઉદભવ્યા. હતાશા ન આવી. મારી શ્રધ્ધા જાગ્રત થઈ. મારી માનો એ વારસો.. એ સમયે હું ગાતી, ‘ડગમગતો પગ રાખ તું સ્થિર મુજ ’ –  ખરેખર પ્રભુએ મને સંભાળી લીધી. મારી જાતમાં ય શ્રધ્ધા પ્રગટી એ મારા બાપુજીનો વારસો . બાપુજીએ શૂન્યમાંથી એમની સૃષ્ટિનું સર્જન કર્યું હતું. પોતાની જાતમાં એમને પારાવાર શ્રધ્ધા. સંઘર્ષના આ વર્ષો દરમ્યાન જ્યારે જ્યારે જરૂર પડી છે ત્યારે ત્યારે કોઈ અગોચર ખૂણામાંથી મને સાથ સહકાર સાંપડ્યો છે. આમ જ મારા હૃદયમનની ક્ષિતિજો વિસ્તરી છે. હું આશાવાદી રહી શકી.

મેં જે જોયું, અનુભવ્યું એની વાત કરવાનું મન થયું. અને ૧૯૮૨ માં અખંડઆનંદથી આરંભ થયો. અને વાચકોને રસ પડ્યો. – આજે હું જે કાંઈ છું એ મારા વાચકોના પ્રેમ અને પ્રોત્સાહનને કારણે . મારું લખાણ સાહિત્ય નથી કારણ કે એ કોઈ નિયમોનુસાર નથી લખાયું. એ સીધું હૃદયમાંથી લખાયું છે.

મારી વિપત્તિ મારી સંપત્તિ બની. ઉબડખાબડ અજાણ્યા માર્ગે જતાં ભલે હું ઘવાઈ, શરીરથી કિંમત ચૂકવી પણ મારી આંતરિક સમૃધ્ધિમાં તો વૃધ્ધિ જ થઈ છે. આ એવી સમૃધ્ધિ છે કે વહેંચો એમ વધે. એણે તો મને મારી પોતાની ઓળખાણ કરાવી. લાગે છે કે ઇશ્વરે મારા માટે જે કાર્ય નિર્માણ કર્યું છે, એ મને હાથ લાગી ગયું છે તેથી ચોપાસ પ્રકાશ જ પ્રકાશ છે. મને બધું સારું, શુભ, મંગલ લાગે છે. જીવન સફર સુહાની રહી.

વિજયભાઈ, મારા જીવનમાં બનેલા બનાવો મારા લખાણોમાં ક્યાંક ને ક્યાંક આલેખાયાં છે, મારી વાત હું નિખાલસતાથી – જેવી છે તેવી કહી દઉં છું – આટલું બસ ને?

થેંક યુ, મારી વાત કહેવાની મઝા આવી..

                                                       -   અવંતિકા ગુણવંત

અવંતિકા ગુણવંત

જન્મ તારીખ   -  ૧૭ ફેબ્રુઆરી ૧૯૩૭

સ્થળ – અમદાવાદ

શૈક્ષણિક કારકિર્દી – મેટ્રીક ૧૯૫૨

 બી.એ. ૧૯૫૬ અંગ્રેજી મુખ્ય વિષય  સાયકોલોજી ગૌણ સાથે

 એમ.એ. ૧૯૬૦ ગુજરાતી (મુખ્ય) સંસ્કૃત ગૌણ

વ્યવસાયિક કારકિર્દી – રસરંજન  બાલ અઠવાડિકનું સંપાદન  ૧૯૬૧ થી ૧૯૬૯

 બાલ ભારતી પ્રકાશન  – ધોરણ ૧ ૨ ૩ ના ગણિત ઇતિહાસ ભૂગોળ પર્યાવરણના પુસ્તકોનું  લેખન અને પ્રકાશન  ૧૯૬૯ થી ૧૯૭૫

કટાર લેખન – ૧ જન્મભૂમિ પ્રવાસી (મુંબઈ)  ‘વાસ્તવની વાટે ’ ૧૯૯૨ થી ૨૦૦૫

                ૨ મુંબઈ સમાચાર (મુંબઈ) આંગણાની તુલસી  ૨૦૦૫ થી ચાલુ છે.

                ૩  ફૂલ છાબ ( રાજકોટ)    સંસારચક્ર   ૧૯૯૮ થી ૨૦૦૬

                ૪ સૌરાષ્ટ્ર સમાચાર  (ભાવનગર) સંસારચક્ર ૨૦૦૧ થી ૨૦૦૫

                ૫ હલચલ અઠવાડિક (કલકત્તા) સંસારચક્ર  ૧૯૯૩ થી ચાલુ છે.

                ૬ સાંવરી   પાક્ષિક  (કલકત્તા) સંસાર   ૨૦૦૧ થી ચાલુ છે.

                ૭ શ્રી   સ્ત્રીઓનું અઠવાડિક    ‘ગૃહગંગા’    દસ વર્ષ સુધી.

                ૮ આરપાર    અઠવાડિક    મુ. પો. અમેરિકા   ૨૦૦૪ થી ૨૦૦૫ સુધી ૨૦૦૬ થી સપ્તપદીના સૂર 

                ૯  અખંડઆનંદ  માસિક    ગૃહગંગાને તીરે     ૧૯૮૨ થી

ગુજરાત ટાઈમ્સ, કુમાર, જનકલ્યાણ, નવચેતન, માનવમાં અવારનવાર. 

પારિતોષિક

૧  સંસ્કાર પરિવાર તરફથી સંસ્કાર પારિતોષિક

૨  ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી તરફથી માનવતાની મહેકને પારિતોષિક

૩ કુમાર ૧૯૮૨ માં ‘અતિસ્નેહ ’ વાર્તાને શ્રેષ્ઠ વાર્તા તરીકે

૪ નવચેતન તરફથી  

• કેટલાંક લખાણો હિન્દી,  મરાઠી, તમિળ, ઉડિયામાં અનુવાદ
• અભિનંદન ગ્રંથો અને ખાસ સંપાદનોમાં મારા લખાણોનો સમાવેશ. ,,,

તેમનો બ્લોગ : www.avantikagunvant.blogspot.com

અવંતિકાબેનના પુસ્તકોની યાદી 

[1] આપણી પ્રસન્નતા આપણા હાથમાં [2] ગૃહગંગાને તીરે. [3] સપનાને દૂર શું નજીક શું ? [4] અભરે ભરી જિંદગી [5] પ્રેમ ! તારાં છે હજાર ધામ [6] કથા અને વ્યથા [7] માનવતાની મહેક [8] એકને આભ બીજાને ઉંબરો [9] સહજીવનનું પ્રથમ પગથિયું [10] ત્રીજી ઘંટડી [11] હરિ હાથ લેજે [12] સદગુણદર્શન [13] ધૂપસળીની ધૂમ્રસેર [14] તેજકુંવર ચીનમાં [15] તેજકુંવર નવો અવતાર

તેમનો સંપર્ક : avantikagunvant@gmail.com

Pustakyatra_008_new

સંપર્ક 

નિરવ મદ્રાસી 9898090454.

કમલેશ મદ્રાસી 2293 4456

Photo courtsey: www.readgujarati.com and Nirmish Thaker

નર્મદ  નવલરામથી માંડીને આજ પર્યંત સુરતે સંસ્કારનગરી તરીકેની ઓળખ જાળવી રાખી છે. તાજેતરના ભૂતકાળની વાત કરીએ તો વિષ્ણુપ્રસાદ ત્રિવેદી, જયત પાઠક અને આજે ભગવતીકુમાર શર્મા જેવા મોખરાના સર્જકો સુરતે આપ્યા છે. આજે ભગવતીકુમાર આપણી વચ્ચે હાજર છે તે વાત જ આપણાં મનને પરિતૃપ્ત કરવા માટે પુરતી છે. એક સસ્કારી બ્રાહ્મણ કુટુબમાં એમને ઉછેર, માતાપિતાનો પ્રેમ તો તેઓ પામ્યા જ, સાથે સાથે એમનામાં સસ્કારનુ સુપેરે સિચન પણ પામ્યા. તેઓ એ સસ્કારનુ ભાથુ લઈને સાહિત્ય લેખનમાં પ્રવેશ્યા ત્યારથી આજ સુધી તેમણે પાછુ વળીને જોયુ નથી. આજે પચોતેર વર્ષે ભગવતીભાઈની સાહિત્ય યાત્રા અને સસ્કારયાત્રા સાથે સમાજપ્રતિબધ્ધતા પણ સોળે કળાએ ખીલી ઊઠી છે. સખત પરિશ્રમ, નાનામોટા સૌનો આદર, વિનય વિવેકપૂર્ણ આચાર, શુધ્ધ વૈચારિક અભિગમ અને સાહિત્ય સાથે સમાજ પ્રત્યે પણ પરિબધ્ધતા એમની વિશિષ્ટતા છે. ભગવતીભાઈએ કોઈને નારાજ કર્યાનુ જાણ્યુ નથી.

શહેર પ્રત્યે એમનો કુટુંબ જેવો લગાવ રહ્યો છે. જ્યાં અને જ્યારે જરૂર પડી ત્યાં અને ત્યારે શહેર સાથે ઊભા રહેવાની કર્તવ્યનિષ્ઠાને કારણે ભગવતીકુમારને આજે સુરતનું બચ્ચેબચ્યુ ઓળખે છે. પહેલી કવિતા લખી ત્યારથી ગણીએ તો લગભગ સાઠ વર્ષની એમની સાહિત્યસાધના દ્વારા આજે તેઓ સાહિત્યક્ષેત્રના ઉત્તુંગ શિખરે બિરાજે છે. સુરતની તો તેઓ ઓળખ છે. એક જમાનામાં નર્મદથી ઓળખાતુ સુરત આજે ભગવતીભાઈનાં નામથી ઓળખાય છે. આપણા સૌને માટે આવા ભગવતીકુમાર એક મહામૂલુ વ્યક્તિત્વ છે.

તેર નવલકથાઓ, બાર નવલિકાસગ્રહો, ચૌદ કાવ્યસગ્રહો, ત્રણ વિવેચન સગ્રહો, પાચ હાસ્યનાં પુસ્તકો, એક પ્રવાસકથા, બે પ્રવચનસગ્રહો, એક તત્રીલેખ સગ્રહ, અન્ય ભાષામાથી ત્રણ અનુવાદો, ગુજરાતીમાથી હિન્દીમાં એક અનુવાદ, એમની પાચ નવલકથાના હિંદી, મરાઠી, અગ્રેજી અનુવાદો અને છેલ્લે એક અત્યત વિશિષ્ટ આત્મકથા મળીને કુલ સિત્તેરેક પુસ્તકો એમનાં તરફથી મળ્યાં છે. ભગવતીકુમારે સ્વપરિશ્રમથી પોતાની કેડી કંડારી છે. ગુજરાતી તો એમની માતૃભાષા છે જ પણ હિંદી, અગ્રેજી, સંસ્કૃત અને ઉર્દુ ભાષાનો પણ તેમને સારો પરિચય છે.

વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટીએ તેમને ‘ડોક્ટર ઓફ લિટરેચર’ની પદવીથી નવાજ્યા છે અને દિલ્હી તથા ગુજરાતની સાહિત્ય અકાદમીઓ સહિત વાજપેયીજી તથા અડવાણીજીના હાથે પણ તેઓ સન્માન પામ્યા છે. નર્મદ ચદ્રક, રણજીતરાય ચદ્રક, કુમાર ચદ્રક, નવચેતન ચદ્રક વગેરે અનેક ચદ્રક તથા જૂદા જૂદા પ્રકારે એક લાખથી માડી ૨૫ હજાર, ૨૦ હજાર, ૧૦ હજાર, પાચ હજાર જેવા અનેક રોકડ પારિતોષિકો અને વિશિષ્ટ સાહિત્ય સેવા બદલ અનેક ગૌરવ પુરસ્કારો એમને પ્રાપ્ત થયેલાં છે.

એમ જોઈએ તો ગાધીજીને વાગેલી ગોડસેની ગોળીએ એમની પાસે માત્ર સોળ વર્ષની વયે કાવ્ય લખાવ્યુ હતુ. ગણીએ તો ગુજરાતી સહિત્યક્ષેત્રે એ એમનુ પહેલુ પગલુ ગણાય. તે પછી થોડુ થોડુ લખવાનુ શરૂ થયેલુ. તેમાં એમણે સૌથી પહેલાં ટૂકી વાર્તા પર હાથ અજમાવ્યો હતો. પછી નવલકથા, કાવ્ય, ગઝલ, હાસ્યકટાક્ષ, નિબધ, ચિતન, પ્રવાસ, નાટક, અનુવાદ અને છેલ્લે આત્મકથા સુધી સાહિત્યનાં તમામ પ્રકારો પર એમણે અત્યત સફળતાપૂર્વક કલમ ચલાવી છે.

 સુયોગ્ય શબ્દોની પસદગી, મનને સ્પર્શી જાય એવુ સાહિત્યિક ગદ્ય, વિચારવૈભવ અને સાથે સાથે તેવી જ ગતિશીલ રજૂઆત એ ભગવતીકુમારના સાહિત્યની વિશિષ્ટતા છે. મારે મન એમનુ સૌથી મોટુ જમા પાસુ એમની આચારશુધ્ધિ છે. મૂળથી જ સસ્કારી જીવ. હંમેશાં માતાપિતાને યાદ કરે. જેવુ બોલે તેવુ લખે અને જેવુ લખે તેવુ જ જીવે. ભગવતીકુમારની સાહિત્યકૃતિઓથી તો આપણે એમને ઓળખીએ જ છીએ, પણ એમના પોતાનામાં રહેલા માનવીય ગુણો વડે તેઓ આપણાથી વેંત ઊંચા બનીને આપણને પ્રેરણા આપે છે. એટલે જ તો આપણે સુરતીઓ એમના વડે ગૌરવ અનુભવીએ છીએ.

ભગવતીકુમાર સુરતને કેટલુ ચાહે છે તે એમની હમણાં જ પ્રગટ થયેલી આત્મકથા ‘સુરત મુજ ઘાયલ ભૂમિ’ના નામ ઉપરથી જ આપણે સમજી શકીએ છીએ. સુરતને જરાક ઝટકો લાગે તો એમના મનને પણ ઝટકો લાગે છે. સુરત એમના શ્વાસપ્રાણમાં વસેલુ છે. લગભગ ચારસો પાનામાં ફેલાયેલી એમની આત્મકથા ‘સુરત મુજ ઘાયલ ભૂમિ’માં એમની આત્મકથા તો છે જ, સાથે સાથે સુરતની ઓળખ પણ છે. જીવનની ચઢતીપડતીની વેદના અને ઉલ્લાસની બધી વાતો એમની આત્મકથાની સાથે સાથે ચાલે છે. ભગવતીકુમારને બરાબર ઓળખવા હોય તો એક વાર ‘સુરત મુજ ઘાયલ ભૂમિ’ના પાનાં ફેરવજો. એને પાને પાને તેઓ ફેલાયેલા છે અને સુરત પણ ફેલાયેલુ છે. આ ગુજરાતની એક અત્યંત વિશિષ્ટ આત્મકથા છે. એક લેખક પોતાના શહેરને કેટલુ ચાહી શકે છે તેનુ એમની આત્મકથા એક સુદર દ્રષ્ટાંત છે.

આવા આ બહુ જ મોટા ગજાના સાક્ષર અને સૌના શુભચિંતક ભગવતીકુમાર શર્મા ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના બે વર્ષના પ્રમુખ તરીકે સર્વસમતિથી ચૂટાયા છે. ગુજરાતી સાહિત્યના વિકાસમાં સુરતનો બહુમુલ્ય ફાળો છે. વિષ્ણુપ્રસાદ ત્રિવેદી, ચ.ચી. મહેતા,જ્યોતિન્દ્ર દવે અને જયત પાઠક જેવા વિદ્વદ્જનોએ સાહિત્યપરિષદનુ પ્રમુખપદ શોભાવ્યુ છે. આમ તો ભગવતીકુમારને સાતઆઠ વર્ષ પહેલાં પણ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદનુ પ્રમુખપદ મળતુ હતુ. પણ તેઓ એમને મળતા માનઅકરામ સ્વીકારવામાં બહુ જ સકોચ અનુભવે છે. તો પણ આ વખતે અમે સુરતનાં સાહિત્યકારોએ બે ત્રણ વખત મળીમળીને એમને તૈયાર કર્યા હતા. એટલે જ સકોચપૂર્વક એમણે એ પદ સ્વીકાર્યું છે. હકીકતે ગુજરાતી ભાષાને પણ આજે એમની બહુ જ જરૂર છે. ગુજરાત આખુ, તેમાય ખાસ કરીને સુરત અને દક્ષિણ ગુજરાત એમની આ વરણીથી રળિયાત બન્યાં છે.

‘સુરત મુજ ઘાયલ ભૂમિ’ની પ્રસ્તાવનામાં એમ  લખ્યુ છે

 મેં તો કેવળ શબ્દો આપ્યા,
મુજને પ્રેમ મળ્યો છે અઢળક.

તેમની પ્રસ્તાવનાના પાનાઓ પર અને આખી આત્મકથામાં એમની વિનમ્રતા આવી રીતે ઠેરઠેર દેખાય છે. બાકી ભગવતીકુમારના શબ્દો ગુજરાતી સાહિત્યમા, ગુજરાતી પત્રકારિત્વમાં અને ગુજરાતભરમાં સોનાના સિક્કાની જેમ રણકે છે. ડિસેમ્બર, ૨૦૦૯માં નવસારીમાં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદનુ અધિવેશન મળશે ત્યારે વિધિવત એમને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદનુ પ્રમુખપદ સોંપાશે. આપણે એમને આપણા દિલી અભિનદન આપીએ અને એમની કલમે હજીવધુને વધુ મુલ્યવાન કૃતિઓ ઉતરતી રહે તેવી હાર્દિક શુભેચ્છા પાઠવીએ.

 નાનુભાઈ નાયક, સાહિત્ય સગમ, સુરત

Email courtsy: Rasesh Dalal (Houston)